text_structure.xml 18.4 KB

Edit Raw Blame History Permalink

<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <xi:include href="PPC_header.xml"/>
  <TEI>
    <xi:include href="header.xml"/>
    <text>
      <body>
        <p xml:id="div-1">Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pani poseł Sandry Lewandowskiej z dnia 28 lutego 2007 r., przekazaną przy piśmie pana marszałka z dnia 5 marca 2007 r. (znak SPS-024-2335/07), dotyczącą zasad gospodarowania lokalami mieszkalnymi należącymi do zasobów nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego, uprzejmie wyjaśniam zaistniałe wątpliwości.</p>
        <p xml:id="div-2">Odnosząc się do poruszonego przez panią poseł zagadnienia, na wstępie informuję, że zasady gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego określają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.).</p>
        <p xml:id="div-3">Rozważając kwestię wysokości bonifikat przyznawanych przez gminy nabywcom gminnych nieruchomości, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 68 ww. ustawy od ceny nieruchomości, ustalonej na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, właściwy organ może, za zgodą, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, udzielić bonifikaty, jednak nie ma takiego obowiązku. Również w kwestii ustalenia wysokości bonifikaty ustawodawca pozostawił organom pełną swobodę, gdyż ustawa przewiduje jedynie możliwość jej udzielenia, nie określając jej wysokości. Organy jednostki samorządu terytorialnego mogą również, na podstawie przyznanych im ustawowo kompetencji, decydować o tym, czy przeznaczą daną nieruchomość do sprzedaży. Powyższy zakres swobody w ustalaniu zasad zbywania lokali wynika z założeń ustrojowych, które przyznały jednostkom samorządu terytorialnego niezależność i samodzielność finansową. W ramach tej swobody, kształtując wysokość bonifikat, organy jednostek samorządu terytorialnego uwzględniają różne okoliczności, a zwłaszcza czynniki lokalne (wiek i stan techniczny zasobów mieszkaniowych, sytuację finansową osób mających prawo pierwszeństwa w nabyciu lokali). Jednak równocześnie należy pamiętać, że jednostki samorządu są zobowiązane do zachowania równowagi, wynikającej z art. 167 ust. 1 konstytucji, między dochodami a zadaniami nałożonymi na nie przez przepisy ustaw.</p>
        <p xml:id="div-4">Unormowanie nakładające na jednostki samorządu terytorialnego obowiązek zbywania nieruchomości należących do ich zasobu po cenach narzuconych przez ustawodawcę oznaczałoby ingerencję ustawodawcy w prawo dysponowania przez gminy należącym do nich mieniem, zwłaszcza zaś w chronioną konstytucyjnie samodzielność gmin. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie podkreśla się, że w świetle art. 165 Konstytucji RP istotą samodzielności jednostek samorządu terytorialnego jest swoboda podejmowania czynności prawnych, w tym dotyczących rozporządzania swoim mieniem. Należy zauważyć, iż możliwość ingerencji ustawodawcy w prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego jest dopuszczalna jedynie, gdy odpowiada zasadzie proporcjonalności, która zakłada adekwatność środka i celu.</p>
        <p xml:id="div-5">Natomiast narzucenie gminom obowiązku sprzedaży lokali po cenach wskazanych przez ustawodawcę mogłoby być odczytane jako przekroczenie przez ustawodawcę zakresu dopuszczalnej ingerencji w podlegające konstytucyjnej ochronie prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego.</p>
        <p xml:id="div-6">Chciałbym również zauważyć, że w praktyce większość gmin, powiatów i województw, pomimo iż nie mają obowiązku udzielania wspomnianych bonifikat, korzysta z możliwości wskazanych przez ustawę i, biorąc pod uwagę finansową sytuację najemców mieszkań komunalnych, przyznaje bonifikaty w znacznej wysokości. Przeciętna wysokość uchwalanych w kraju bonifikat kształtuje się na poziomie około 60-80%, a niejednokrotnie spotyka się bonifikaty o wysokości powyżej 90%.</p>
        <p xml:id="div-7">Należy natomiast pamiętać, iż pewne składniki mienia komunalnego (nieruchomości oddanych w najem) nie są przeznaczone do bezpośredniego zaspokajania potrzeb publicznych, lecz stanowią majątek gminy, z którego dochód przeznacza się na realizację zadań własnych samorządu. Gospodarowanie majątkiem służącym celom gospodarczym (np. nieruchomości komercyjne, hale targowe itp.) podlega w całości regułom prawa cywilnego, zgodnie z którym zdarzenia prawne (czynności), które finalizują się w zawartej umowie (sprzedaży), wynikają z prawa decydowania przez właściciela o tym, w jaki sposób zamierza skorzystać ze swoich uprawnień do rozporządzenia rzeczą. Zbywając nieruchomości o powyższym przeznaczeniu, gmina organizuje przetarg na zasadach określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Zatem gdy chodzi o prawa do tej części majątku, gmina musi być traktowana w sposób zbliżony do podmiotów prawa prywatnego.</p>
        <p xml:id="div-8">Reasumując powyższe, chciałbym podkreślić, że Ministerstwo nie ma kompetencji ustawowych w zakresie kontroli cen nieruchomości zbywanych przez gminy.</p>
        <p xml:id="div-9">Odpowiadając na ostatnie z pytań pani poseł, pragnę podkreślić, że jednym z priorytetów obecnego rządu jest kreowanie takich instrumentów, które wpływać będą na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych najuboższych grup społecznych oraz rodzin, które dopiero przy otrzymaniu pewnej pomocy pozwolić sobie mogą na zakup własnego lokum. W tym celu tworzone są nowe instrumenty pobudzania rynku mieszkaniowego, a także modyfikowane te już istniejące poprzez dopasowywanie ich do zmieniających się uwarunkowań rynku mieszkaniowego.</p>
        <p xml:id="div-10">Pierwszym z nowych instrumentów finansowego wsparcia szeroko rozumianej sfery budownictwa mieszkaniowego jest uruchomiony w styczniu br. program preferencyjnych kredytów mieszkaniowych, realizowany na podstawie ustawy z dnia 8 września 2006 r. o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania (Dz.U. nr 183, poz. 1354). Program preferencyjnych kredytów mieszkaniowych jest adresowany do rodzin (małżeństw oraz osób samotnie wychowujących dzieci), które nie posiadają własnego mieszkania czy domu, a nie dysponując środkami finansowymi, wystarczającymi do zakupu nieruchomości na w pełni rynkowych warunkach, zdecydują się zaciągnąć kredyt objęty wsparciem z budżetu państwa. Kredyty preferencyjne mogą być udzielane na sfinansowanie zakupu lub budowy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego o przeciętnym standardzie powierzchniowym i cenowym (w przypadku budowy obowiązują limity kosztowe). Wsparcie z budżetu państwa polega na dopłatach do oprocentowania preferencyjnego kredytu mieszkaniowego w wysokości 50% odsetek należnych za dany okres rozliczeniowy i jest stosowane przez pierwszych 8 lat spłaty zaciągniętego kredytu.</p>
        <p xml:id="div-11">Elementem niezbędnym, pozostającym w ścisłym związku z nowym programem kredytów preferencyjnych, są działania Ministerstwa Budownictwa na rzecz poprawy gospodarowania gruntami i przestrzenią oraz zwiększenia podaży uzbrojonych terenów pod budowę. Należy do nich inicjatywa legislacyjna polegająca na opracowaniu projektu ustawy o oddawaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Dzięki uregulowaniom tej ustawy pod zabudowę mieszkaniową trafią w dużej ilości grunty Skarbu Państwa pozostające w różnych zasobach, w tym agencji państwowych oraz starostów wykonujących zadania z zakresu administracji rządowej. Uchwalenie ustawy wpłynie tym samym na zwiększenie liczby nowych inwestycji mieszkaniowych, będąc elementem hamującym obserwowany, szczególnie w dużych miastach, gwałtowny wzrost cen nowych mieszkań.</p>
        <p xml:id="div-12">Do projektu ww. ustawy wprowadzony został także zapis dotyczący nowelizacji ustawy o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. Zmiana przewiduje zwiększenie o 30% wysokości wskaźnika stanowiącego podstawę ustalania maksymalnego limitu ceny/kosztu zakupu lub budowy nieruchomości, uprawniającego do skorzystania z kredytu preferencyjnego, objętego dopłatami do oprocentowania. W ocenie Ministerstwa Budownictwa zwiększenie limitu cenowo-kosztowego, określonego w ustawie o finansowym wsparciu rodzin... (i w efekcie objęcie programem większych miast, w których w wyniku ostatniego wzrostu cen w praktyce oferta rynku mieszkań odpowiadających obecnym limitom jest znikoma, a jeśli występuje, dotyczy przede wszystkim rynku wtórnego), w połączeniu z oczekiwanym obniżeniem cen w budownictwie mieszkaniowym (efekt zwiększenia podaży gruntów pod zabudowę pozyskanych na warunkach projektu ustawy o oddawaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych Skarbu Państwa...) pozwoli na poszerzenie oferty dostępnych cenowo i atrakcyjnych pod względem lokalizacji nieruchomości, przyczyniając się do wymiernego zwiększenia dostępności lokali mieszkalnych i domów jednorodzinnych mieszczących się w limitach cenowo-kosztowych określonych w ustawie o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania.</p>
        <p xml:id="div-13">Kolejnym obszarem działań rządu w zakresie pomocy w zaspokajaniu społecznych potrzeb mieszkaniowych jest kontynuacja programu społecznego budownictwa na wynajem o umiarkowanych czynszach, kierowanego do osób niemogących z różnych względów zaspokoić potrzeb mieszkaniowych na rynku mieszkań własnościowych. Program realizowany jest na podstawie ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1070, ze zm.). Źródłem finansowania prowadzonej na preferencyjnych warunkach akcji kredytowej jest w tym przypadku umiejscowiony w Banku Gospodarstwa Krajowego, zasilany corocznie w znacznej mierze środkami budżetowymi, Krajowy Fundusz Mieszkaniowy (w ostatnich latach kapitał kredytowy KFM pochodzi również ze środków preferencyjnych pożyczek w bankach zagranicznych, których spłata gwarantowana jest przez Skarb Państwa). Środki KFM przeznaczane są przede wszystkim na udzielanie, na warunkach preferencyjnych, kredytów towarzystwom budownictwa społecznego oraz spółdzielniom mieszkaniowym na przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlane mające na celu budowę mieszkań na wynajem. Lokale mieszkalne wybudowane przy udziale środków z KFM przeznaczone są na wynajem i nie mogą być przekształcone na własność. Czynsz płacony przez najemców w zasobach towarzystw budownictwa społecznego nie może w skali roku przekroczyć 4% wartości odtworzeniowej lokalu, określanej kwartalnie przez wojewodę dla danego województwa. Towarzystwo może wynająć lokal mieszkalny jedynie osobom, które nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego w tej samej miejscowości oraz które nie przekraczają określonego w ustawie poziomu dochodów. Od początku funkcjonowania programu przy wsparciu Krajowego Funduszu Mieszkaniowego wybudowano ok. 71,5 tys. mieszkań.</p>
        <p xml:id="div-14">Dynamiczne zmiany, jakich doświadcza w ciągu ostatnich lat rynek mieszkaniowy, powodują obecnie potrzebę zredefiniowania miejsca towarzystw budownictwa społecznego w systemie instrumentów polityki mieszkaniowej państwa i samorządów gminnych. Z jednej strony obserwuje się zwiększoną aktywność prywatnych inwestorów (deweloperów), budujących mieszkania na sprzedaż, które spotykają się z dużym popytem mieszkaniowym, spowodowanym obniżkami stóp procentowych, większą dostępnością kredytów hipotecznych i poprawą ogólnej sytuacji ekonomicznej kraju. Z drugiej strony w ubiegłym roku pojawiły się nowe instrumenty wspierające popyt, czyli dopłaty do oprocentowania kredytów hipotecznych, udzielane na mocy ustawy z dnia 8 września 2006 r. o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania, kierowane do podobnej grupy ludności, co mieszkania tbs-owskie. Należy w związku z tym dokonać pewnych modyfikacji obecnie obowiązującego systemu budownictwa społecznego. Zgodnie ze wstępnymi założeniami reforma powinna mieć na celu m.in. uczynienie z tbs-ów jeszcze bardziej efektywnego instrumentu gminnej polityki mieszkaniowej, skierowanie oferty towarzystw do osób o niższych dochodach, włączenie pracodawców do systemu, uproszczenie procedur ubiegania się o kredyt ze środków KFM, obniżenie zależności programu od wsparcia budżetowego i wykorzystanie rynkowych form finansowania programu (sekurytyzacja wierzytelności KFM, finansowanie środkami banków komercyjnych). Ministerstwo Budownictwa zaprosiło Bank Światowy do wykonania niezależnego audytu programu budownictwa społecznego i sformułowania rekomendacji. Jego efekty posłużą sformułowaniu projektu nowelizacji ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (lub przygotowania nowej ustawy ˝dedykowanej˝ wyłącznie programowi budownictwa społecznego), prawdopodobnie jeszcze w 2007 r.</p>
        <p xml:id="div-15">W kontekście zasadniczego przedmiotu niniejszej interpelacji należy wspomnieć jeszcze o nowych instrumentach pomocy państwa kierowanej do najuboższych niemogących pozwolić sobie na zakup własnego mieszkania lub wynajem mieszkania o dostępnym poziomie czynszu, ponieważ ze względów społecznych są one już dotknięte lub zagrożone wykluczeniem społecznym ze względu na brak mieszkania lub brak możliwości utrzymania mieszkania obecnie zamieszkiwanego. Do takiej grupy kierowana jest ustawa o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych (Dz.U. 2006, nr 251, poz. 1844), powstała na bazie programu pilotażowego z lat 2004-2006, realizująca nowy program rządowy w zakresie pomocy w tworzeniu zasobu budownictwa dla najuboższych. Nowy program przewiduje finansowe wsparcie podmiotów, do których ustawowych lub statutowych zadań należy zapewnianie schronienia lub mieszkania potrzebującym, a zatem:</p>
        <p xml:id="div-16">- gmin - na budowę, remont, przebudowę oraz zmianę sposobu użytkowania budynków, w wyniku czego powstaną lokale socjalne;</p>
        <p xml:id="div-17">- gmin, powiatów i organizacji pożytku publicznego - na zakup lokali mieszkalnych (z możliwością ich remontu), z przeznaczeniem na lokale socjalne (w przypadku gmin) i mieszkania chronione (w przypadku gmin, powiatów i organizacji pożytku publicznego);</p>
        <p xml:id="div-18">- gmin, związków międzygminnych i organizacji pożytku publicznego - na budowę, remont, przebudowę oraz zmianę sposobu użytkowania budynków, w wyniku czego powstaną noclegownie lub domy dla bezdomnych (albo nastąpi zwiększenie powierzchni użytkowej już istniejących obiektów);</p>
        <p xml:id="div-19">- gmin, związków międzygminnych i powiatów - na tworzenie w ramach inwestycji rea'lizo'wa'nej przez towarzystwa budownictwa społecznego (z wyłączeniem możliwości równoczesnego finansowania inwestycji z KFM) lokali mieszkalnych pełniących rolę socjalnych (w przypadku gmin i związków międzygminnych) lub mieszkań chronionych (w przypadku gmin i powiatów).</p>
        <p xml:id="div-20">W zależności od rodzaju realizowanego przedsięwzięcia inwestor będzie mógł uzyskać wsparcie w maksymalnej wysokości 20-40% kosztów przedsięwzięcia. Najmniejsze wsparcie (20%) przewidziano w przypadku budowy nowych budynków z lokalami socjalnymi i zaku'pie lokali, średnie (30%) - na tworzenie lokali socjalnych w istniejącym zasobie, zakup lokali połączony z ich remontem oraz budowę noclegowni i domów dla bezdomnych w nowych budynkach, natomiast największe wsparcie (40%) - na tworzenie noclegowni i domów dla bezdomnych w istniejącym zasobie.</p>
        <p xml:id="div-21">W przeciwieństwie do realizowanego w latach 2004-2006 programu pilotażowego nowa usta'wa nie ma charakteru incydentalnego, lecz jest podstawą stałego systemu wsparcia. Jego źródłem w dalszym ciągu pozostał Fundusz Dopłat zlokalizowany w Banku Gospodarstwa Krajowego. Podmioty uprawnione będą miały prawo ubiegania się o wsparcie dwukrotnie w roku kalendarzowym. Warunkiem jego uzyskania będzie złożenie odpowiedniego wniosku w BGK. W sytuacji, gdy wystąpi niedobór środków w stosunku do potrzeb, BGK dokona wyboru najlepszych przedsięwzięć w oparciu o kryteria określone w rozporządzeniach do ustawy. Wśród kryteriów oceny znajdą się m.in. koszt realizacji przedsięwzięcia, intensywność finansowego wsparcia, standard powierzchniowy lokali, lokalna stopa bezrobocia, energooszczędność oraz potrzeby gminy w zakresie lokali socjalnych.</p>
        <p xml:id="div-22">Przewiduje się, że w okresie 8 lat realizacji programu utworzonych zostałoby około 100 tys. lokali socjalnych i mieszkań chronionych, czyli 80% szacowanego obecnie deficytu lokali socjalnych (a także 20 tys. nowych miejsc w noclegowniach i domach dla bezdomnych). Wsparcie utworzenia takiej liczby lokali i schronień wymagać będzie wydatkowania z budżetu państwa na zasilenie Funduszu Dopłat w latach 2007-2014 kwoty ogółem ok. 2,5 mld złotych. Ustawa budżetowa na 2007 r. przewiduje przeznaczenie na realizację programu w bieżącym roku 185 mln zł (czyli ponaddwukrotnie więcej niż na cały program pilotażowy w latach 2004-2006).</p>
        <p xml:id="div-23">W dniu 15 marca br. podpisane zostało i przekazane do publikacji rozporządzenie ministra budownictwa w sprawie lokali socjalnych i mieszkań chronionych. Przepisy te wejdą w życie po upływie 7 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, co umożliwi uruchomienie programu i rozpoczęcie w dniu 1 kwietnia br. procedury składania wniosków. Kolejna edycja przyjmowania wniosków przewidziana jest na październik 2007 r.</p>
        <p xml:id="div-24">Przekazując powyższe informacje, wyrażam nadzieję, że stanowią one wyczerpujące wyjaśnienie problematyki zasygnalizowanej w interpelacji pani poseł Sandry Lewandowskiej.</p>
        <p xml:id="div-25">Z poważaniem</p>
        <p xml:id="div-26">Sekretarz stanu</p>
        <p xml:id="div-27">Piotr Styczeń</p>
        <p xml:id="div-28">Warszawa, dnia 27 marca 2007 r.</p>
      </body>
    </text>
  </TEI>
</teiCorpus>