text_structure.xml
11.3 KB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<xi:include href="PPC_header.xml"/>
<TEI>
<xi:include href="header.xml"/>
<text>
<body>
<p xml:id="div-1">W odpowiedzi na interpelację posła Artura Zawiszy w sprawie wysokotemperaturowego reaktora jądrowego jako synergii przemysłu węglowego i energii jądrowej, skierowaną pismem z dnia 22 listopada 2006 r., znak: SPS-024-1944/06, do ministra gospodarki, poniżej przedstawiam wyjaśnienia do zadanego pytania: Czy Ministerstwo Gospodarki widzi swoją rolę i jest gotowe uczestniczyć w pracach studialnych nad tym projektem?</p>
<p xml:id="div-2">Propozycja przedsięwzięcia naukowo-badawczego, a w przyszłości gospodarczego, przedstawiona przez dr. hab. Ludwika Pieńkowskiego ze Środowiskowego Laboratorium Ciężkich Jonów Uniwersytetu Warszawskiego odnosi się do budowy w Polsce reaktora wysokotemperaturowego i zastosowania go w przemyśle, w tym przede wszystkim do chemicznej przeróbki węgla. Jest próbą wykreowania w kraju ośrodka badań nad nowoczesnymi technologiami dla energetyki i przemysłu chemicznego oraz wykorzystania przy tym unikalnych w skali europejskiej cech polskiej bazy paliwowej w postaci węgla kamiennego i brunatnego. Postuluje ona zastosowanie tzw. wysokotemperaturowych reaktorów jądrowych jako źródeł ciepła, a nie tylko, jak się powszechnie sądzi, energii elektrycznej.</p>
<p xml:id="div-3">W procesie rozwoju światowej atomistyki opracowano różne typy reaktorów jądrowych: grafitowo-gazowe, wodno-grafitowe, ciężkowodne, lekkowodne, lekko-ciężkowodne i prędkie. Różnią się one typem chłodziwa i moderatora, a także paliwa, ciśnienia i temperatury oraz innymi parametrami technicznymi wpływającymi na poziom bezpieczeństwa, wydajność energetyczną i preferowane rodzaje zastosowań.</p>
<p xml:id="div-4">Najpowszechniej stosowane w elektroenergetyce reaktory z wodnym moderatorem i chłodziwem charakteryzują się stosunkowo niską temperaturą medium chłodzącego na wylocie z reaktora - ok. 300</p>
<p xml:id="div-5">C. Taka stosunkowo niska temperatura powoduje, że wytworzona energia cieplna może być wykorzystana tylko do zasilania niskotemperaturowych procesów technologicznych oraz do ciepłownictwa komunalnego. Od pierwszych lat rozwoju energetyki jądrowej prowadzone były więc prace nad budową reaktora jądrowego, w którym temperatura chłodziwa na wyjściu z rdzenia reaktora osiągałaby wartość powyżej 600</p>
<p xml:id="div-6">C. Reaktory te oparto na technologii gazowych reaktorów energetycznych budowanych w Wielkiej Brytanii (GCR). Badania te nie nabrały jednak wielkiego tempa, przede wszystkim ze względu na fakt wykorzystywania gazu ziemnego jako tańszego i bardziej dostępnego źródła ciepła dla takich procesów.</p>
<p xml:id="div-7">Od końca lat dziewięćdziesiątych obserwuje się powrót do tej technologii, m.in. w Republice Południowej Afryki (modułowy reaktor wysokotemperaturowy chłodzony gazem (HTGR) do wytwarzania energii elektrycznej), w Federacji Rosyjskiej i Chinach.</p>
<p xml:id="div-8">Ww. reaktor wysokotemperaturowy wyróżnia się specjalną konstrukcją elementów paliwowych (ceramiczne ziarenka paliwa) oraz chłodziwem helowym. Hel, gaz szlachetny, nie wchodzi w reakcje chemiczne z materiałami konstrukcyjnymi reaktora i posiada wysoką przewodność cieplną. Dzięki wysokiej temperaturze chłodziwa na wyjściu z reaktora, uzyskana para posiada nadkrytyczne parametry cieplne, umożliwiające uzyskanie wysokiej sprawności wytwarzania energii elektrycznej i mniejszymi (dwukrotnie w porównaniu do reaktorów wodnych) zrzutami ciepła do otoczenia.</p>
<p xml:id="div-9">Przy przekroczeniu granicy temperatury chłodziwa w wysokości 700</p>
<p xml:id="div-10">C opłacalne staje się wykorzystanie turbiny gazowej. W tym przypadku możliwe jest osiągnięcie ponad 45% sprawności wytwarzania energii elektrycznej. Wysokie temperatury chłodziwa na wylocie z rdzenia reaktora pozwalają na wykorzystanie reaktora wysokotemperaturowego do zasilania takich procesów technologicznych jak:</p>
<p xml:id="div-11">- Gazyfikacja węgla,</p>
<p xml:id="div-12">- Synteza amoniaku,</p>
<p xml:id="div-13">- Synteza metanolu,</p>
<p xml:id="div-14">- Synteza kaprolaktamu,</p>
<p xml:id="div-15">- Wytwarzanie wodoru.</p>
<p xml:id="div-16">W opinii ekspertów, wysokotemperaturowy reaktor jądrowy byłby konstrukcją odznaczającą się wyjątkowymi - w porównaniu z innymi typami reaktorów energetycznych - parametrami bezpieczeństwa jądrowego i radiologicznego, znakomicie mniejszym oddziaływaniem na środowisko, krótkim cyklem budowy i niskimi kosztami produkcji energii elektrycznej.</p>
<p xml:id="div-17">Oceniając zasadność i możliwości zaangażowania się Ministerstwa Gospodarki w prace studialne nad ww. projektem wysokotemperaturowego reaktora jądrowego w Polsce, należy jednak wziąć pod uwagę, że ogólnie faza prac studialnych jest związana z takimi etapami rozwoju projektu, w które organy administracji państwowej nie mogą się bezpośrednio włączyć. Rolą takich organów jest stwarzanie warunków sprzyjających wyborowi najwłaściwszych rozwiązań i kierunków badań, które uzyskają wsparcie rządowe i zostaną dofinansowane, czy to ze środków budżetowych, czy też środków Unii Europejskiej, zagwarantowanych dla Polski w ramach odpowiednich funduszy.</p>
<p xml:id="div-18">W odniesieniu do przedmiotowego wniosku dotyczącego realizacji przedsięwzięcia naukowego budowy reaktora wysokotemperaturowego w Polsce, w celu rozpoznania wagi zagadnienia dla polskiej polityki energetycznej i naukowej oraz znalezienia metod ewentualnego wsparcia projektu, odbyło się spotkanie z panem dr. Ludwikiem Pieńkowskim, inicjatorem przedsięwzięcia oraz dwa spotkania z przedstawicielami środowisk naukowych (Instytutu Energii Atomowej (IEA), Głównego Instytutu Górnictwa (GIG) i Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla (IChPW), a także z innymi osobami zainteresowanymi realizacją ww. tematów badawczych. Wśród uczestników drugiego spotkania był pan senator Jerzy Chróścikowski, przewodniczący Komisji Ochrony Środowiska i Rolnictwa.</p>
<p xml:id="div-19">Ponadto, przedstawiciele międzynarodowego konsorcjum pod kierownictwem The Crowley Group w trakcie rozmów w Instytucie Energii Atomowej w Świerku i z GIG, a także z przedstawicielami śląskiego klastra czystych technologii węglowych omawiali możliwości wdrożenia zaawansowanych technologii jądrowych w elektrowniach i obiektach produkcji paliw oraz dla gazyfikacji węgla kamiennego. Rozważano m.in. ideę budowy w IEA reaktora wysokotemperaturowego o mocy 165 MW oraz wykorzystania technologii nuklearnych do gazyfikacji węgla i produkcji wodoru, dzięki czemu możliwa byłaby produkcja paliw płynnych, oleju napędowego i benzyny z węgla.</p>
<p xml:id="div-20">W skład konsorcjum pod przewodnictwem The Crowley Group wchodzą: Thorium Power (USA), Pebble Bed Modular Reactor Company (PBMR) (RPA), Westinghouse Electric Company (USA) i Ansaldo Energy (Włochy). Firmy te dysponują technologiami produkcji nowych paliw dla reaktorów jądrowych (Thorium Power), budowy reaktorów wysoko-temperaturowych (PBMR) oraz projektami elektrowni jądrowych (Westinghouse) i aparaturą dla elektrowni (Ansaldo Energy).</p>
<p xml:id="div-21">Oferta The Crowley Group i partnerów przewiduje budowę badawczego reaktora wysokotemperaturowego w Świerku (przy IEA), a w późniejszym etapie - demonstracyjnego reaktora do zgazowywania węgla i produkcji wodoru na Śląsku. Bez wykorzystania energii jądrowej, w przypadku tradycyjnej techniki, otrzymywanie wysokotemperaturowego ciepła ze spalania węgla wiąże się z dużą emisją dwutlenku węgla CO</p>
<p xml:id="div-22">. Przy użyciu energii nuklearnej, problem emisji CO</p>
<p xml:id="div-23">nie występuje, gdyż reaktory jądrowe nie emitują tego gazu.</p>
<p xml:id="div-24">Rozmowy z IEA dotyczą badań cyklu torowego i postępowania z wypalonym paliwem jądrowym. W Głównym Instytucie Górnictwa w Katowicach rozmawiano natomiast o tym, która z technologii przerobu węgla byłaby najodpowiedniejsza.</p>
<p xml:id="div-25">GIG i IChPW są zaangażowane także w projekt ww. śląskiego klastra czystych technologii węglowych. Klaster stara się o budowę centrum nowoczesnych technologii węglowych (zgazowania węgla, produkcji paliw ciekłych). Instytuty te złożyły wnioski na konkurs ministra nauki i szkolnictwa wyższego, dotyczący dużych programów badawczych, obejmujących technologie nowoczesnej przeróbki i wykorzystania węgla do efektywnej i czystszej, z punktu widzenia ochrony środowiska, produkcji energii elektrycznej.</p>
<p xml:id="div-26">Inicjatywa Crowley Infrastructure Development Group sp. z o.o. oraz IEA w sprawie budowy reaktora wysokotemperaturowego jest komplementarnym działaniem w stosunku do przedmiotowej inicjatywy konsorcjum ˝Wysokotemperaturowy reaktor jądrowy w Polsce˝, reprezentowanego m.in. przez dr. L. Pieńkowskiego, jak też inicjatywy śląskiego klastra czystych technologii węglowych. Wniosek Crowley Infrastructure i IEA o sfinansowanie przedsięwzięcia w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka uzyskał pozytywną opinię Departamentu Energetyki MG w zakresie zgodności z realizowaną polityką energetyczną państwa. Opinia została przekazana do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.</p>
<p xml:id="div-27">Proponowany projekt budowy wysokotemperaturowego reaktora jądrowego jako synergii przemysłu węglowego i energii jądrowej jest interesujący jako przyszłościowy kierunek ˝specjalizacji˝ polskiej nauki i szansa nowoczesności dla Śląska. Nie dokonano jednak jeszcze ostatecznych przesądzeń co do jego przyszłości. Decyzja będzie podjęta w terminie późniejszym. Nie powinien być on przy tym rozumiany jako bezwzględnie konkurencyjny dla rozważanej w ramach polityki energetycznej koncepcji ewentualnej budowy systemowej elektrowni jądrowej w Polsce, pracującej w tzw. podstawie zasilania systemu energetycznego, gdyż dotyczy on innej klasy reaktorów - tzn. reaktorów małej mocy, będących ponownie w fazie rozwoju, podczas gdy potencjalna elektrownia systemowa wymagałaby zastosowania sprawdzonych typów reaktorów energetycznych o dużej mocy.</p>
<p xml:id="div-28">Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że będą one dowodem na współdziałanie Ministerstwa Gospodarki z inicjatorami konsorcjum do budowy wysokotemperaturowego reaktora jądrowego oraz woli wspierania nowoczesnych projektów badawczych i biznesowych służących podwyższeniu bezpieczeństwa energetycznego kraju. Jednakże pragnę podkreślić, że różna jest rola Ministerstwa Gospodarki w różnych fazach rozwoju projektów, i jest to rola odmienna od roli członków konsorcjum. W szczególności w tym przypadku, ministerstwo nie może ingerować w analizy wykonywane na poszczególnych etapach fazy studialnej projektu.</p>
<p xml:id="div-29">Minister</p>
<p xml:id="div-30">Piotr Grzegorz Woźniak</p>
<p xml:id="div-31">Warszawa, dnia 12 grudnia 2006 r.</p>
</body>
</text>
</TEI>
</teiCorpus>