text_structure.xml
6.59 KB
<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<xi:include href="PPC_header.xml"/>
<TEI>
<xi:include href="header.xml"/>
<text>
<body>
<p xml:id="div-1">Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na zapytanie Pana posła Pawła Olszewskiego w sprawie nowelizacji Kodeksu postępowania karnego w zakresie zachowania w tajemnicy tożsamości świadków, w tym ich pełnych danych osobowych, w toczących się postępowaniach karnych, uprzejmie przedstawiam, co następuje.</p>
<p xml:id="div-2">Zgodnie z art. 177 § 1 Kodeksu postępowania karnego każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Zeznanie obejmuje podanie danych osobowych zeznającego oraz przedstawienie tego, co świadkowi jest wiadome w sprawie, w której został wezwany. Ustawodawca nie przewiduje możliwości zwolnienia świadka z obowiązku podania przez świadka swoich danych osobowych. Przewiduje natomiast możliwość ograniczenia dostępu do tych danych pozostałych uczestników postępowania i innych osób.</p>
<p xml:id="div-3">Jedną z form takiego ograniczenia dostępu do danych osobowych świadka przewiduje przepis art. 191 § 3 K.p.k., pozwalający świadkowi zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec świadka lub osoby najbliższej w związku z czynnościami świadka. Wydaje się, że to właśnie do regulacji z art. 191 § 3 K.p.k. nawiązuje pan poseł Paweł Olszewski, pisząc o ograniczonej anonimowości świadka w kontekście art. 192 § 3 K.p.k.</p>
<p xml:id="div-4">Przepis art. 191 § 3 K.p.k. pozwala zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania świadka do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu, w sprawie o każde przestępstwo, a zatem również o przestępstwo kradzieży, kradzieży z włamaniem lub występki określane jako chuligańskie.</p>
<p xml:id="div-5">O zastrzeżeniu danych dotyczących miejsca zamieszkania świadka przesądza bowiem nie rodzaj przestępstwa, o które toczy się postępowanie, lecz zaistnienie uzasadnionej obawy użycia przemocy wobec osoby lub groźby bezprawnej.</p>
<p xml:id="div-6">Zastrzeżenie tych danych następuje na uzasadniony wniosek świadka.</p>
<p xml:id="div-7">Instytucja zastrzeżenia danych o miejscu zamieszkania świadka, przewidziana w art. 191 § 3 K.p.k., jest jedną z kilku form ochrony świadka, przewidzianych w procedurze karnej. Dalej idącą ochronę danych osobowych świadka przewiduje przepis art. 184 K.p.k. Pozwala on mianowicie zachować w tajemnicy wszystkie dane osobowe świadka, a nawet okoliczności umożliwiające ujawnienie tożsamości świadka.</p>
<p xml:id="div-8">Instytucja ochrony świadka, przewidziana w art. 184 K.p.k., określana w języku prawniczym jako instytucja świadka anonimowego lub świadka incognito, może być stosowana w sprawie o każde przestępstwo. Warunkiem jej zastosowania jest zaistnienie uzasadnionej obawy niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej. Ustawodawca szerszą ochronę świadka ustanawia wówczas, gdy zagrożone mogą być najistotniejsze dobra osobiste prawem chronione, a mianowicie życie, zdrowie, wolność lub własność.</p>
<p xml:id="div-9">W kontekście ochrony świadka należy również wskazać na przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (Dz.U. Nr 114, poz. 738, ze zm.), które umożliwiają objęcie świadka ochroną osobistą, udzielenie mu pomocy do zmiany miejsca pobytu lub zatrudnienia, a nawet ukrycia tożsamości poprzez wymianę dokumentów osobistych lub zmianę wyglądu.</p>
<p xml:id="div-10">Spośród wymienionych instytucji ochrony świadka, jedynie w odniesieniu do świadka koronnego, jest ograniczony krąg przestępstw, w przypadku których ochronę taką można zastosować.</p>
<p xml:id="div-11">Zauważyć jednak należy, że instytucja świadka koronnego jest szczególna. Chodzi tu bowiem o skruszonego przestępcę, który na określonych w ustawie warunkach zeznaje w sprawie przestępstwa popełnionego w zorganizowanej grupie przestępczej, przy czym sam nie podlega karze za udział w tym przestępstwie.</p>
<p xml:id="div-12">Procedura karna przewiduje więc różne instrumenty ochrony świadka, których stosowanie jest uzależnione od rodzaju zagrożenia, jakie może nieść dla świadka złożenie zeznań.</p>
<p xml:id="div-13">Instytucja świadka incognito realizuje te cele, które podnosi pan poseł Paweł Olszewski dla uzasadnienia wniosku legislacyjnego o wprowadzenie w postępowaniu karnym możliwości utrzymania w tajemnicy wszystkich danych osobowych świadka. Nie może ona jednak być stosowana bezwarunkowo, w każdej sprawie, gdyż godziłaby wówczas w zasadę bezpośredniości prowadzenia dowodów na rozprawie i w sposób istotny ograniczałaby konstytucyjne prawo oskarżonego do obrony. Obowiązujące na gruncie art. 184 K.p.k. rozwiązanie, pozwalające zachować w tajemnicy dane osobowe świadka i okoliczności umożliwiające ujawnienie jego tożsamości tylko w przypadku zaistnienia uzasadnionej obawy niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby najbliższej, jest rozwiązaniem racjonalnym.</p>
<p xml:id="div-14">Z przyczyn, o których była mowa wcześniej, a mianowicie dla umożliwienia oskarżonemu realizowania prawa do obrony, utajnienie okoliczności wskazujących na tożsamość świadka może nastąpić tylko wtedy, gdy nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Z ochrony takiej nie może więc korzystać na przykład pokrzywdzony, gdyż wówczas opis czynu zarzucanego oskarżonemu miałby charakter nieskonkretyzowany.</p>
<p xml:id="div-15">Niemniej jednak ochrona osoby świadka, przewidziana przez przepisy procedury karnej, w każdym przypadku jest wzmocniona przez przepisy karnomaterialne, zakazujące pod groźbą kary zamachu na takie dobra człowieka, jak życie, zdrowie, wolność lub mienie.</p>
<p xml:id="div-16">Z tych względów brak jest przesłanek do wprowadzenia w procedurze karnej ochrony świadka w sposób postulowany w zapytaniu.</p>
<p xml:id="div-17">Z poważaniem</p>
<p xml:id="div-18">Podsekretarz stanu</p>
<p xml:id="div-19">Krzysztof Józefowicz</p>
<p xml:id="div-20">Warszawa, dnia 13 stycznia 2006 r.</p>
</body>
</text>
</TEI>
</teiCorpus>