text_structure.xml 94.1 KB

Edit Raw Blame History

<?xml version='1.0' encoding='utf-8'?>
<teiCorpus xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">
  <xi:include href="PPC_header.xml" />
  <TEI>
    <xi:include href="header.xml" />
    <text>
      <body>
        <div xml:id="div-1">
          <u xml:id="u-1.0" who="#komentarz">(Początek posiedzenia o godzinie 8 minut 20)</u>
          <u xml:id="u-1.1" who="#komentarz">(Posiedzeniu przewodniczą przewodniczący Komisji Ustawodawczej Krzysztof Kwiatkowski oraz przewodniczący Komisji Kultury i Środków Przekazu Jerzy Fedorowicz)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-2">
          <u xml:id="u-2.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, otwieram posiedzenie 3 połączonych komisji senackich.</u>
          <u xml:id="u-2.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Witam państwa w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu – od tej komisji zacznę z uwagi na charakter projektu – i jej przewodniczącego pana Jerzego Fedorowicza, w imieniu Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej i pani przewodniczącej Janiny Sagatowskiej oraz w imieniu Komisji Ustawodawczej.</u>
          <u xml:id="u-2.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">W porządku posiedzenia mamy tylko jeden punkt, ale mamy poczucie wyjątkowości tej chwili, w szczególności w kontekście wagi omawianego dzisiaj projektu dla zainteresowanego środowiska, a mianowicie pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o emeryturach pomostowych, zawartego w druku senackim nr 237.</u>
          <u xml:id="u-2.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Czy do tak zaproponowanego porządku posiedzenia ktoś ma jakieś uwagi? Nie widzę zgłoszeń.</u>
          <u xml:id="u-2.4" who="#KrzysztofKwiatkowski">Stwierdzam, że został on przyjęty.</u>
          <u xml:id="u-2.5" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, dzisiaj obradujemy z udziałem szerokiego grona przedstawicieli zainteresowanego środowiska, a także strony rządowej. Chciałbym w tym miejscu bardzo ciepło i serdecznie przywitać wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej, pana ministra Sebastiana Gajewskiego… Jest pan minister? Tak. Towarzyszą mu współpracownicy, tj. dyrektor w Departamencie Ubezpieczeń Społecznych, pani dyrektor Eliza Wiśniewska, oraz… Ojej, a dlaczego ja… Człowiek nie wypił kawy i…</u>
          <u xml:id="u-2.6" who="#komentarz">(Wesołość na sali)</u>
          <u xml:id="u-2.7" who="#KrzysztofKwiatkowski">Powinienem inaczej zacząć.</u>
          <u xml:id="u-2.8" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-2.9" who="#KrzysztofKwiatkowski">Tak jest.</u>
          <u xml:id="u-2.10" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, bardzo nam miło, niezwykle się cieszymy, że jest z nami konstytucyjny minister, pani minister kultury i dziedzictwa narodowego, pani minister Hanna Wróblewska. Witamy bardzo ciepło. Pani minister towarzyszą współpracownicy. Witam zatem dyrektor Departamentu Narodowych Instytucji Kultury, dyrektor Donatę Jaworską. Witamy panią dyrektor. Dokończę jeszcze witać przedstawicieli ministerstwa rodziny. Jest z nami z tegoż samego departamentu, o który już mówiłem, pan Cezary Gromadzki…</u>
          <u xml:id="u-2.11" who="#komentarz">(Głos z sali: Jest nieobecny.)</u>
          <u xml:id="u-2.12" who="#KrzysztofKwiatkowski">Jest nieobecny? Dobrze… A, przepraszam, na liście jest…</u>
          <u xml:id="u-2.13" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, są z nami także przedstawiciele Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Witam koordynatora do spraw standardów obsługi świadczeń długoterminowych w Departamencie Świadczeń Emerytalno-Rentowych, panią Ewę Bednarczyk. Witamy serdecznie. W sposób szczególny witamy tych, którzy są projektem zainteresowani ze względów środowiskowo-zawodowych. Witam przewodniczącą Sekcji Tańca i Baletu w Związku Artystów Scen Polskich, panią Monikę Myśliwiec. Witamy bardzo ciepło przewodniczącą fundacji artystów weteranów w Skolimowie i skarbnika Zarządu Głównego ZASP, panią Marlenę Miarczyńską. Witam ciepło. Jest z nami dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Teatru Muzycznego w Toruniu, pani Anna Wołek. Witamy panią dyrektor. Jest z nami wicedyrektor Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, pan Tomasz Tadrała. Witamy pana dyrektora, witamy serdecznie. Witamy dyrektorkę Polskiej Opery Królewskiej, panią Magdalenę Kaczorowską. Witam ciepło. Szanowni Państwo, są z nami także przedstawiciele różnych organizacji i podmiotów zawodowych. Jest z nami także wiceprzewodniczący Komisji IV do spraw legislacyjnych Krajowej Rady Komorniczej, pan Wojciech Piłat – witam ciepło – wraz z drugim wiceprzewodniczącym… Bo pan Wojciech Piłat jest wiceprzewodniczącym komisji do spraw legislacyjnych, a przewodniczącym komisji do spraw naukowych i współpracy międzynarodowej tegoż samego podmiotu jest pan Michał Skrzypek. Witamy ciepło. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych reprezentuje pan Michał Polakowski. Witam pana. Witam oczywiście naszych współpracowników. Jest z nami pan Łukasz Makarski z Biura Legislacyjnego. Witam pana mecenasa. Drugi przedstawiciel Biura Legislacyjnego… Nie chcę przekręcić nazwiska… Pan nie wpisał się na liście, ale witam bardzo ciepło.</u>
          <u xml:id="u-2.14" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, cieszę się, że miałem okazję przywitać wszystkich państwa. Teraz przechodzimy do omawiania samego projektu…</u>
          <u xml:id="u-2.15" who="#KrzysztofKwiatkowski">A, jestem jeszcze zobowiązany wygłosić następującą formułę: czy na sali są osoby zajmujące się zawodową działalnością lobbingową? Nie ma.</u>
          <u xml:id="u-2.16" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-2.17" who="#KrzysztofKwiatkowski">To są zarejestrowani lobbyści. Taka jest procedura, żeby za każdym razem o to zapytać.</u>
          <u xml:id="u-2.18" who="#KrzysztofKwiatkowski">Przechodzimy do omawiania projektu.</u>
          <u xml:id="u-2.19" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, jest to inicjatywa ustawodawcza Senatu, o czym przypominamy. Przedstawicielką grupy senatorów wnioskodawców jest pani senator Halina Bieda, której nie muszę przedstawiać, bo jest znana w środowisku kultury i zawsze nas inspiruje, tak jak przewodniczący Federowicz, w obszarze spraw związanych z kulturą.</u>
          <u xml:id="u-2.20" who="#KrzysztofKwiatkowski">Oddaję głos pani senator celem przedstawienia projektu.</u>
          <u xml:id="u-2.21" who="#komentarz">(Senator Halina Bieda: Dziękuję…)</u>
          <u xml:id="u-2.22" who="#komentarz">(Senator Jan Filip Libicki: Inspiruje na każdym polu, nie tylko…)</u>
          <u xml:id="u-2.23" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pan senator Libicki inspiruje nas nieustająco.</u>
          <u xml:id="u-2.24" who="#komentarz">(Senator Jerzy Fedorowicz: To jest mój kuzyn.)</u>
          <u xml:id="u-2.25" who="#komentarz">(Głos z sali: No i zaczęło się…)</u>
          <u xml:id="u-2.26" who="#komentarz">(Wesołość na sali)</u>
          <u xml:id="u-2.27" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-3">
          <u xml:id="u-3.0" who="#HalinaBieda">Szanowni Państwo Przewodniczący! Państwo Ministrowie!</u>
          <u xml:id="u-3.1" who="#HalinaBieda">Środowisko twórców, artystów… Jest mi niezwykle miło, czuję się zaszczycona, że w imieniu wnioskodawców mogę przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o emeryturach pomostowych.</u>
          <u xml:id="u-3.2" who="#HalinaBieda">Zanim będę chciała prosić o skreślenie pewnych wyrazów w projekcie ustawy – będzie to autopoprawka – chciałabym powiedzieć tak. Zmiany, które są w przedstawianym projekcie, tak naprawdę powodują powrót do czegoś, co się wydarzyło na przełomie 2008 i 2009 r., kiedy to emerytura tancerzy została… Inaczej: wiek emerytalny tancerzy został wówczas zrównany z wiekiem emerytalnym wszystkich innych osób. Myślę, że od tego czasu wszystkie te środowiska, tj. zespoły taneczne, zespoły baletowe w instytucjach artystycznych zabiegały o to, aby dokonać powrotu do stanu prawnego sprzed 2008 r. Jak obserwujemy dzisiaj zespoły baletowe i zespoły taneczne w instytucjach kultury, jak również nabór do szkół baletowych, widzimy, że to zainteresowanie jest mniejsze. Pytanie, czy nie powoduje tego ten, że tak powiem, wydłużony wiek emerytalny zawodowych tancerzy. Dzisiaj wiele zespołów musi posiłkować się artystami z zagranicy. Nie mamy nic przeciwko, ale uważamy, że również polski balet, polska kultura, polskie instytucje artystyczne, a jest wiele niezapomnianych, wybitnych kreacji, dzieł, chociażby reżyseria pana przewodniczącego i pani Moniki Myśliwiec… To pokazuje, że powinniśmy również o to zabiegać. Stąd nasz projekt ustawy, który skraca, obniża ten wiek emerytalny do poziomu, jaki kiedyś obowiązywał: 40 lat w przypadku kobiet i 45 lat w przypadku mężczyzn. I taką ustawę chcielibyśmy w Senacie przyjąć, tak aby mogła być procedowana dalej w Sejmie, a ostatecznie być przedłożona do podpisu prezydentowi. Tu wspomnę, że środowisko artystów mówi jednym głosem. Otrzymaliśmy wiele listów, wiele pism od teatrów muzycznych i operowych, w których te zespoły baletowe, zespoły taneczne są, pracują. Stąd bardzo proszę państwa o przyjęcie tego projektu.</u>
          <u xml:id="u-3.3" who="#HalinaBieda">Chciałabym tylko dodać, że tam, gdzie w ustawie jest mowa o „tancerzu baletowym”… Chodzi o to, żeby zapis brzmiał „emerytura tancerza przysługuje pracownikowi” itd., czyli żeby wykreślić pkt 1 z art. 50g, ponieważ nikt w Polsce nie posiada tytułu zawodowego tancerza baletowego – nie ma takiego. I później konsekwentnie w art. 50h w pkt 1 i w pkt 2 byłoby po prostu „tancerz”, bez przymiotnika „baletowy”.</u>
          <u xml:id="u-3.4" who="#HalinaBieda">Tyle tytułem wstępu. Projekt tej ustawy jest stosunkowo krótki i bardzo konkretny. Mamy nadzieję, że oczekiwana przez artystów – i wiemy, że już przygotowywana – ustawa o statusie zawodowym artysty jakby zbiegnie się z tą ustawą. Ten projekt jest początkiem prac mających na celu docenienie twórców, artystów. Dziękuję bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-4">
          <u xml:id="u-4.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Dziękuję, Pani Senator.</u>
          <u xml:id="u-4.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, uchylę rąbka tajemnicy. Do pracy przy tym projekcie w sposób szczególny nas motywowała, zachęcała osobiście pani marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska.</u>
          <u xml:id="u-4.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pewnie każdy z nas jest odbiorcą tych doświadczeń artystycznych, z których możemy korzystać dzięki temu wyjątkowemu zawodowi, który wykonujecie. Przy tej okazji także za to ciepło i serdecznie dziękujemy.</u>
          <u xml:id="u-4.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">A teraz oddaję głos pani minister celem przedstawienia stanowiska resortu. Oczywiście pani minister zdecyduje, czy ktoś ze współpracowników uzupełni pani wypowiedź.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-5">
          <u xml:id="u-5.0" who="#HannaWróblewska">Szanowni Państwo, bardzo krótko: resort popiera senacki projekt ustawy.</u>
          <u xml:id="u-5.1" who="#HannaWróblewska">Chciałabym zwrócić uwagę, że jest to naprawienie pewnego – nie obawiam się użyć tego słowa – błędu, który został popełniony kilkanaście lat temu. Można powiedzieć, że w ciągu tego okresu ćwiczyliśmy różne formy, które miały ten błąd naprawić czy też które miały umożliwić zmiany w zawodzie tancerza. Był cały proces… Chodziło o umożliwienie tancerzom po czterdziestce zmian zawodowych. Część z państwa, którzy tutaj są, wie, jak to działa. To nie może zastąpić ustawy. Można powiedzieć, że przez te kilkanaście lat przećwiczyliśmy różne drogi, o których myśleliśmy w 2008, 2009 r., że tancerz do czterdziestki będzie tancerzem, a potem będzie mógł, no, będzie musiał podejmować inne prace… Oczywiście to się zdarza, ale to nie wynagradza tancerzom, którzy pracują w zawodzie tancerza bardzo intensywnie, również bardzo ekstensywnie, w którym się szkolą od najmłodszych lat… Ten wysiłek fizyczny, podkreślam, bardzo często porównywalny jest do wysiłku podczas najcięższych prac fizycznych. Tak że to nie wystarcza i nie zapewnia też drogi do rozwoju polskiego baletu. Dlatego bardzo namawiam państwa do poparcia tej zmiany ustawowej.</u>
          <u xml:id="u-5.2" who="#HannaWróblewska">Przekażę głos pani Donacie Jaworskiej, dyrektorce Departamentu Narodowych Instytucji Kultury, która jest w bezpośrednim kontakcie ze środowiskiem.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-6">
          <u xml:id="u-6.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Prosimy bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-7">
          <u xml:id="u-7.0" who="#DonataJaworska">Ja tylko dodam, że przyjęcie tego projektu na pewno będzie wzmocnieniem środowiska tancerzy i na pewno będzie zapewnieniem, jeśli chodzi o przyszłych adeptów tej formy sztuki… To będzie dla nich wielka zachęta do tego, żeby w tym zawodzie pracować. Od lat obserwujemy spadek zainteresowania kształceniem w szkołach artystycznych w profesji tancerza. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-8">
          <u xml:id="u-8.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo serdecznie dziękuję przedstawicielom ministerstwa kultury.</u>
          <u xml:id="u-8.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Chciałbym jeszcze przywitać… Dotarli do nas pan dyrektor Jacek Jekiel z Opery na Zamku w Szczecinie i pan Maciej Figas z Opery Nova w Bydgoszczy. Witamy obu panów dyrektorów. W zasadzie uzupełniliśmy już listę gości.</u>
          <u xml:id="u-8.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Teraz chciałbym oddać głos drugiemu przedstawicielowi strony rządowej.</u>
          <u xml:id="u-8.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pan minister Sebastian Gajewski.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-9">
          <u xml:id="u-9.0" who="#SebastianGajewski">Dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-9.1" who="#SebastianGajewski">Ale pani senator Kochan zgłaszała się już wcześniej…</u>
          <u xml:id="u-9.2" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-9.3" who="#komentarz">(Przewodniczący Krzysztof Kwiatkowski: Zgodnie z regulaminem teraz strona rządowa.)</u>
          <u xml:id="u-9.4" who="#SebastianGajewski">Dobrze.</u>
          <u xml:id="u-9.5" who="#SebastianGajewski">Szanowny Panie Przewodniczący! Pani Przewodnicząca! Panie Przewodniczący! Panie i Panowie Senatorowie! Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-9.6" who="#SebastianGajewski">Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej znana jest sytuacja grupy zawodowej tancerzy zawodowych, w tym w szczególności tancerzy baletowych. Zarówno uwarunkowania zdrowotne tej pracy, fizyczne, związane z bardzo dużym wysiłkiem fizycznym, możliwymi i często występującymi kontuzjami, postępującą z czasem ograniczoną sprawnością układu ruchu, jak również uwarunkowania psychiczne, bo jest to zawód, który wiąże się z koniecznością utrzymywania bardzo wysokiej sprawności ciała wskutek intensywnych ćwiczeń, treningów… Wykonywanie takich zawodów wiąże się też z pewnym zmęczeniem psychicznym czy nawet wypaleniem. Znane są nam również uwarunkowania dotyczące przebiegu kariery zawodowej. To rzeczywiście są zawody szczególne, zwłaszcza zawód tancerza baletowego. Tu kariera zaczyna się na już etapie edukacji, którą zaczyna się w wieku 9, 10 lat, i obejmuje ciężki, rygorystyczny, utrzymywany przez wiele lat trening zmierzający do rozwinięcia sprawności całego ciała. Tę karierę zawodową kończy się w zasadzie między trzydziestym piątym a czterdziestym piątym rokiem życia.</u>
          <u xml:id="u-9.7" who="#SebastianGajewski">Przed posiedzeniem komisji zasięgnąłem informacji w naszym Departamencie Analiz Ekonomicznych. Tancerzy zawodowych, w tym tancerzy baletowych, w wieku powyżej czterdziestego roku życia jest ok. 4%, w wieku 30–40 lat jest 25%, a większość, bo 62%, to są tancerze w wieku od 20 do 30 lat. W tej chwili średnia wieku tancerza w Polsce wynosi 32 lata. Rzeczywiście jest to praca szczególna, jest to praca wyjątkowa, wiążąca się z koniecznością utrzymywania bardzo wysokiej sprawności ciała, wysokiego poziomu umiejętności tanecznych, a także posiadania innych umiejętności artystycznych, takich jak chociażby umiejętności aktorskie. Z tego powodu od pewnego czasu zastanawialiśmy się w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jakie rozwiązania podejmować w związku z tymi, z jednej strony, uwarunkowaniami zdrowotnymi, uwarunkowaniami dotyczącymi przebiegu kariery zawodowej tancerzy zawodowych, w tym tancerzy baletowych, a z drugiej strony uwarunkowaniami na rynku pracy po zakończeniu kariery artystycznej. Osoby, które kończą karierę artystyczną w zawodzie tancerza, poszukują pracy na tym samym poziomie kwalifikacji – trzeba tu wskazać, że jest to wysoki poziom kwalifikacji – pracy satysfakcjonującej, a także pracy stabilnej. Praca wykonywana w określonym zawodzie wiąże się w tym sensie ze stabilnością, że dysponujemy jakimś stałym zasobem kwalifikacji, które możemy zaadresować w stronę pracodawcy.</u>
          <u xml:id="u-9.8" who="#SebastianGajewski">W tej sprawie zwracały się do nas związki zawodowe, takie jak chociażby Federacja Związków Zawodowych Pracowników Kultury i Sztuki czy Związek Zawodowy Artystów Baletu Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Przeprowadziliśmy też dyskusję na ten temat na posiedzeniu zespołu do spraw ubezpieczeń społecznych Rady Dialogu Społecznego. W ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej… My znamy te postulaty dotyczące emerytur, wcześniejszych emerytur dla tancerzy baletowych – ja za chwilę odniosę się w szczegółach do tego projektu – ale w naszej ocenie kluczowym rozwiązaniem, które umożliwi znalezienie adekwatnych, satysfakcjonujących środków utrzymania przez tancerzy po zakończeniu kariery zawodowej, nie powinny być wcześniejsze emerytury. Ja z tego powodu już znacznie wcześniej, na początku 2024 r., kiedy w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego rodziła się idea ustawy o zabezpieczeniu społecznym artystów zawodowych, pozwoliłem sobie skierować do pana ministra Andrzeja Wyrobca pismo, w którym wskazałem na potrzebę zadeklarowania w ustawie o zabezpieczeniu społecznym artystów zawodowych prawa do…</u>
        </div>
        <div xml:id="div-10">
          <u xml:id="u-10.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Panie Ministrze, sekundę…</u>
          <u xml:id="u-10.1" who="#komentarz">(Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski: Dobrze.)</u>
          <u xml:id="u-10.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pan przedstawia stanowisko odnośnie do projektu… Bardzo się cieszymy z tego, jakie pracowite jest ministerstwo pracy, i to doceniamy, ale prosimy o stanowisko odnośnie do samego projektu. I uwrażliwiam na jedną rzecz. Jeżeli pan minister będzie starał się nas przekonać, że w przyszłości będziecie mieli lepszy projekt… Trzymamy za was kciuki, ale my chcemy przyjąć projekt senacki i ciekawi jesteśmy stanowiska rządu. Strona społeczna zbyt długo czekała na projekt w tej sprawie. Ja nie oceniam, czy się państwu uda, co się państwu uda itd. Władza ustawodawcza jest niezależna od władzy wykonawczej i projekt ustawy może przyjąć. Zgodnie z regulaminem oczekuję w imieniu państwa oraz pań i panów senatorów stanowiska odnośnie do tego projektu, a nie historii o tym, co państwo robiliście przez ostatnie miesiące, choć jest to dla mnie niezwykle ciekawe i chętnie o to zapytam w kuluarach.</u>
          <u xml:id="u-10.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę o stanowisko dotyczące projektu.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-11">
          <u xml:id="u-11.0" who="#SebastianGajewski">Bardzo dziękuję, Panie Przewodniczący.</u>
          <u xml:id="u-11.1" who="#SebastianGajewski">Elementem stanowiska resortu jest wskazanie środków legislacyjnych alternatywnych do proponowanych. I dlatego pozwoliłem sobie je przedstawić.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-12">
          <u xml:id="u-12.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Panie Ministrze, powtórzę jeszcze raz. Zgodnie z Regulaminem Senatu przedstawia pan stanowisko odnośnie do projektu. Chętnie go wysłuchamy.</u>
          <u xml:id="u-12.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-13">
          <u xml:id="u-13.0" who="#SebastianGajewski">Szanowny Panie Przewodniczący, tak jak powiedziałem, w naszej ocenie tą alternatywą powinny być środki związane z przekwalifikowaniem zawodowym i prawem do tego przekwalifikowania zawodowego zagwarantowane na podstawie ustawy. Znane są mi też oceny dotyczące tych środków, które są obecnie organizowane przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.</u>
          <u xml:id="u-13.1" who="#SebastianGajewski">Przejdę teraz do szczegółów projektu, który został przedstawiony przez grupę senatorów. Ja swoje uwagi podzielę na 2 grupy: uwagi co do zasady i co do idei tego projektu oraz jego spójności z konstrukcjami prawa ubezpieczeń społecznych oraz powszechnego systemu emerytalnego, którego to uprawnienie do emerytury dla tancerzy ma być częścią, oraz uwagi szczegółowe dotyczące konstrukcji tego uprawnienia do emerytury dla tancerzy przewidzianego w tym projekcie. Jeśli chodzi o uwagi co do zasady, to wydaje się, że w punkcie wyjścia warto wyjaśnić, jaką rolę mają emerytury wcześniejsze w systemie emerytalnym, który został wykreowany reformą z 1999 r. Wydaje mi się to potrzebne, ponieważ w uzasadnieniu tego projektu, a także w stanowiskach przedstawianych przez senatorów, także w trakcie dzisiejszego posiedzenia, można…</u>
        </div>
        <div xml:id="div-14">
          <u xml:id="u-14.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Panie Ministrze, to umówmy się na jedno. Może pan prezentować uwagi w kolejności, w jakiej pan chce, ale my dzisiaj mamy posiedzenie plenarne Senatu, więc… Umawiamy się, że ma pan jeszcze 5 minut na prezentację stanowiska. Uważnie słuchamy.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-15">
          <u xml:id="u-15.0" who="#SebastianGajewski">Dobrze.</u>
          <u xml:id="u-15.1" who="#SebastianGajewski">Założeniem reformy emerytalnej z 1999 r. było usunięcie z systemu, z powszechnego systemu emerytalnego tzw. emerytur wcześniejszych. Te emerytury wcześniejsze zachowano w całości dla osób, które urodziły się przed 1 stycznia 1949 r., wprowadzono pewne możliwości przechodzenia na emerytury wcześniejsze do 2008 r. przez ubezpieczonych urodzonych do 1968 r., natomiast pozostali ubezpieczeni nie przechodzą na wcześniejsze emerytury, chyba że są to emerytury pomostowe. I dzisiaj takie emerytury pomostowe są zagwarantowane dla osób wykonujących ciężką pracę fizyczną. W tej grupie znajdują się również tancerze, w tym tancerze baletowi. W tej chwili w systemie powszechnym, biorąc pod uwagę, że system ten opiera się, po pierwsze, na… Reforma, która wprowadziła ten system powszechny w 1999 r., opierała się na usunięciu wszelkich przywilejów branżowych z systemu powszechnego oraz na wprowadzeniu jednego wyjątku w postaci emerytur pomostowych, które mają obecnie charakter niewygasający, oraz drugiego wyjątku – w postaci emerytur górniczych, które w sensie prawnym nie są wygasające, ale są faktycznie wygasające ze względu na to, że branża jest wygasająca. W naszej ocenie wprowadzenie kolejnej kategorii emerytur wcześniejszych, niejako przywrócenie jednej z bardzo wielu kategorii emerytur wcześniejszych – system wcześniej przewidywał emerytury wcześniejszy dla kilkuset zawodów, nie tylko dla tancerzy, ale np. dla dziennikarzy telewizyjnych, kontrolerów Najwyższej Izby Kontroli, pracowników jednostek ochrony przeciwpożarowej i dziesiątków innych zawodów – nie jest spójne z zasadami konstrukcyjnymi systemu ubezpieczeń społecznych, w tym systemu emerytalnego wykreowanego po 1999 r. W naszej ocenie te uprawnienia emerytalne, uwzględniające uwarunkowania fizyczne i uwarunkowania psychiczne związane z wykonywaniem pracy tancerza, są dzisiaj właściwie zagwarantowane w ustawie o emeryturach pomostowych.</u>
          <u xml:id="u-15.2" who="#SebastianGajewski">Alternatywą dla emerytur pomostowych w przypadku tancerzy, którzy mierzą się z trudnościami zdrowotnymi w utrzymaniu aktywności zawodowej, jest renta z tytułu niezdolności do pracy, w tym w szczególności renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy – obejmuje ona niezdolność do pracy na posiadanym poziomie kwalifikacji. O taką rentę z tytułu niezdolności do pracy ci tancerze, którzy mierzą się z problemami zdrowotnymi sygnalizowanymi w uzasadnieniu tego projektu, mogą się ubiegać. Wydaje się, że jest to rozwiązanie adekwatne.</u>
          <u xml:id="u-15.3" who="#SebastianGajewski">Przechodząc do bardziej szczegółowej oceny tego projektu, chciałbym w pierwszej kolejności zwrócić państwa uwagę na to, dla kogo w świetle tych zaprojektowanych rozwiązań mają to być emerytury. W świetle danych, które posiada ministerstwo, jedynie 11% tancerzy zawodowych jest zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Tymczasem w projekcie, który państwo proponują, mamy zagwarantowaną emeryturę o charakterze pracowniczym, tak jak emerytura pomostowa. Czyli jest to emerytura wyłącznie dla… Jak mówię, w świetle tych danych, które mamy. Ja nie wiem, czy one odpowiadają, że tak powiem, w całości rzeczywistości. Tak? Według tych danych, które ma ministerstwo, byłaby to emerytura potencjalnie przysługująca 11% tancerzy zawodowych. Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę na to, że tancerze, w tym w szczególności grupa tancerzy baletowych, to jest grupa zawodowa, w której mamy ok. 50% obcokrajowców. To zresztą było sygnalizowane w dyskusji. To znaczy, że przygotowujemy czy przygotowujecie państwo rozwiązania, które są przeznaczone dla 11% osób wykonujących ten zawód, w tym w większości czy w połowie, w dużej mierze osób niebędących obywatelami polskimi. To sygnalizuję.</u>
          <u xml:id="u-15.4" who="#SebastianGajewski">Po drugie, kwestia wysokości tego świadczenia. Zgodnie z tym kształtem przepisów będzie to typowa emerytura groszowa, dlatego że jest to prawo do emerytury w formule zdefiniowanej składki, czyli na zasadzie: tyle, ile odprowadzę składek i ile przede mną średniego dalszego trwania życia, tyle będę miał emerytury. Składki, które odprowadzamy po 20 latach sumy okresów składkowych i nieskładkowych to jest bardzo niewielka kwota. Jeżeli podzielimy sobie to przez średnie dalsze trwanie życia, to okaże się, że będzie to bardzo mała kwota. Dodatkowo ta ustawa nie wskazuje, co się dzieje ze środkami z otwartego funduszu emerytalnego – poza tym, że są przenoszone na budżet państwa – oraz co się dzieje ze środkami z subkonta. Idąc za literą projektu tej ustawy, mielibyśmy emeryturę, która, no, odzwierciedlałaby składki zaewidencjonowane na indywidualnym koncie i średnie dalsze trwanie życia w chwili przejścia na emeryturę, które… Jeżeli ktoś ma czterdzieści parę lat, no to jest to lat kilkadziesiąt. Sądzę, że byłaby to emerytura groszowa. I trzeba powiedzieć, że ten projekt został tak napisany, że nie ma tutaj gwarancji prawa do emerytury minimalnej w kwocie gwarantowanej. Czyli jeżeli ktoś przeszedłby na emeryturę na podstawie tych przepisów z tym stażem, który tam jest, to nie miałby gwarancji prawa do emerytury minimalnej w kwocie gwarantowanej, ponieważ jego staż może być, np. w przypadku mężczyzny, za krótki w ogóle do tego, żeby prawo do emerytury w minimalnej kwocie gwarantowanej nabyć. Czyli projekt przewiduje jakąś formę emerytury groszowej, która, zakładam, będzie miała walor bardziej symboliczno-godnościowy, niż będzie pełniła funkcję alimentacyjną, czyli dostarczania środków do życia i zastępowania wynagrodzenia za pracę. Jeśli więc Wysokie Komisje i Wysoki Senat będą chcieli dalej procedować ten projekt, to myślę, że warto zwrócić uwagę na te aspekty związane z kręgiem osób uprawnionych do tej emerytury oraz przede wszystkim zagadnienia związane z ukształtowaniem jej wysokości.</u>
          <u xml:id="u-15.5" who="#SebastianGajewski">Szanując wyznaczony mi czas, chciałbym jeszcze raz podkreślić, że w ocenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – w szczególności ze względu na aktualne uwarunkowania rynku pracy w Polsce, w tym występujący bardzo duży niedobór rąk do pracy i deficyt pracowników w bardzo wielu branżach, co wielokrotnie sygnalizowałem zarówno na posiedzeniach Sejmu, jak i Senatu – projektowane rozwiązania nie są rozwiązaniami adekwatnymi w kontekście problemów zasygnalizowanych w uzasadnieniu. Bardzo dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-16">
          <u xml:id="u-16.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Ciepło dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-16.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, dziękuję w szczególności za tę drugą część wypowiedzi, w której mieliśmy już konkretne uwagi. Część z nich wychwyciliśmy wcześniej i zaplanowaliśmy poprawki, rozmawialiśmy o tym z panią senator Biedą. Cieszę się też, że ta druga część już szła w kierunku filozofii takiej, że wspólnie wypracowujemy rozwiązania… My jako władza ustawodawcza w sposób szczególny szukamy rozwiązań jak najlepszych.</u>
          <u xml:id="u-16.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">W tym momencie, zgodnie z procedurami, oddam głos przedstawicielowi Biura Legislacyjnego celem przedstawienia opinii do projektu, a później otworzę dyskusję. Panie i Panowie Senatorowie, jeżelibyście się zgodzili… Mamy wspaniałą reprezentację środowiska kultury, tak że ja bym najpierw poprosił o przedstawienie opinii środowisk zawodowych, których projekt dotyczy, a później będzie nasza dyskusja. Zorientujemy się, ile osób będzie chciało zabrać głos, i będziemy szukać takich rozwiązań, żebyście mogli się wypowiedzieć, a jednocześnie żebyśmy ubrali to w jakieś rozsądne ramy czasowe.</u>
          <u xml:id="u-16.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-17">
          <u xml:id="u-17.0" who="#ŁukaszMakarski">Bardzo dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-17.1" who="#ŁukaszMakarski">Państwo Przewodniczący! Wysokie Komisje! Panie Ministrze! Pani Minister! Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-17.2" who="#ŁukaszMakarski">Biuro Legislacyjne po analizie zebranych uwag pragnie odnieść się do uwag szczegółowych, w pierwszej kolejności do pojęcia „tancerz baletowy”. Rzeczywiście zasadnym jest posługiwanie się w projekcie ustawy pojęciem „tancerz”, ale z tym łączy się konieczność wprowadzenia kolejnych poprawek, a mianowicie chodzi o to, czy tancerz powinien być uznawany, na mocy przedmiotowego projektu, za świadczeniobiorcę również w przypadku, kiedy był zatrudniony na umowę cywilnoprawną, oraz w przypadku, kiedy jego doświadczenie wynika wyłącznie z praktyki… Jak rozumiemy, poprawki pani senator zmierzają właśnie w tym kierunku.</u>
          <u xml:id="u-17.3" who="#ŁukaszMakarski">Co do uwag zgłoszonych do art. 24 i 25, to Biuro Legislacyjne jak najbardziej popiera rozszerzenie tych przepisów. Mamy tu ewentualną propozycję zmiany, tak aby te przepisy ujmowały odniesienie do projektowanego art. 50g, dotyczącego ustanawiania emerytury dla tancerzy.</u>
          <u xml:id="u-17.4" who="#ŁukaszMakarski">Jeżeli chodzi o propozycje zmiany art. 2 ust. 2 projektowanej ustawy, to tutaj uważamy, że zapis, który jest zaproponowany obecnie w projekcie, jest dokładniejszy niż ta propozycja.</u>
          <u xml:id="u-17.5" who="#ŁukaszMakarski">Jeżeli chodzi o vacatio legis, to ze strony zakładu padła propozycja 9-miesięcznego terminu, ze względu na konieczność zapewnienia czasu na dostosowanie systemów informatycznych, ale także ze względu na to, że na pewno będzie konieczne zabezpieczenie kwoty na realizację zabezpieczeń przewidzianych w ustawie. Termin 10-miesięczny jest zasadny, jednak obecnie projekt wskazuje, że ustawa wejdzie w życie 1 stycznia przyszłego roku, w związku z czym tutaj nie ma konieczności zmiany.</u>
          <u xml:id="u-17.6" who="#ŁukaszMakarski">Jeżeli chodzi o sposób ustalania świadczeń dla tancerzy baletowych i ewentualnie jeszcze rozszerzenie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, to w związku z tym, co mówił pan minister, tutaj potrzebna by była dokładna dalsza analiza tych przepisów i ewentualnie dodanie do katalogu z art. 111a przepisu projektowanego art. 50g z procedowanego projektu.</u>
          <u xml:id="u-17.7" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-17.8" who="#ŁukaszMakarski">ZUS odniósł się również do zmiany rozporządzenia w sprawie określenia wzorów zgłoszeń, co jest poza zakresem zmian w ustawie. Tutaj też nie będzie potrzeba zmiany delegacji ustawowej.</u>
          <u xml:id="u-17.9" who="#ŁukaszMakarski">Biuro pragnie odnieść się jeszcze do uwagi ogólnej, która została zgłoszona m.in. przez Sąd Najwyższy, a mianowicie do naruszenia zasady równości. W tym przypadku zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i sam Sąd Najwyższy wielokrotnie odnosiły się do naruszania czy przekraczania zasady równości. I tutaj należy wskazać, że stanowisko zawsze było podobne, tj. wskazywano, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych musi być zawsze poparte przekonującymi argumentami. Wydaje się, że uzasadnienie wskazuje takie argumenty, w związku z czym biuro nie widzi tutaj zagrożenia, jeśli chodzi o naruszenie tej zasady. Bardzo dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-18">
          <u xml:id="u-18.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo dziękuję panu mecenasowi.</u>
          <u xml:id="u-18.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Teraz byśmy poprosili stronę społeczną.</u>
          <u xml:id="u-18.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Zaczniemy od Związku Artystów Scen Polskich.</u>
          <u xml:id="u-18.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pani Monika Myśliwiec.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-19">
          <u xml:id="u-19.0" who="#MonikaMyśliwiec">Dzień dobry państwu.</u>
          <u xml:id="u-19.1" who="#MonikaMyśliwiec">Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-19.2" who="#MonikaMyśliwiec">Z przyjemnością wysłuchałam poprzedniej wypowiedzi i słów o tym, jak bardzo wyjątkowy jest zawód tancerza, w związku z tym myślę, że nie będę już o tym mówić, bo ja się z tym absolutnie zgadzam. Chciałabym powiedzieć, że państwa inicjatywa jest spełnieniem naszych marzeń, oczekiwań i długoletniej walki o to, ażeby do tej sytuacji mogło dojść. Uważamy, że sprawa emerytur dla tancerzy jest absolutnie najważniejszą sprawą dla środowiska tańca w Polsce i dla rozwoju sztuki tanecznej w Polsce. Odkąd te wcześniejsze emerytury, o których tutaj wspominano, że były czy mogą być groszowe, zostały odebrane, to stale obserwujemy zapaść sztuki tańca. I to polega zarówno na tym, że absolwenci szkół baletowych, którzy przecież są kształceni też za nasze publiczne pieniądze, rezygnują z podejmowania w ogóle tego zawodu, mając w perspektywie konieczność przebranżowienia się i przekwalifikowania po 15, 20 – jak dobrze pójdzie – latach pracy. Odbija się to oczywiście również na naborze do szkół baletowych, bo, tak jak tutaj zostało wspomniane, edukacja tancerzy zawodowych zaczyna się najpóźniej w wieku 9 lat, obejmuje cały okres szkolny i wymaga ogromnych poświęceń. Wiąże się również z ogromnym wysiłkiem fizycznym i niestety wciąż pogarszającym się stanem zdrowia. I mogę państwu powiedzieć na podstawie własnego doświadczenia, że kontynuowanie kariery tancerza po czterdziestym roku życia jest absolutnie niemożliwe. Jest to też ogromne utrudnienie dla zarządzających zespołami baletowymi, ponieważ emerytury dla tancerzy, nawet pomostowe, w wieku 50 lat, są jakby absolutnie niewłaściwe, a nie ma takiej możliwości, żeby ci tancerze spełniali wymogi repertuarowe, fizyczne, aparycyjne. Proszę sobie, proszę państwa, wyobrazić spektakl baletowy, np. „Jezioro łabędzie”, w wykonaniu 60-letnich tancerzy. To jest po prostu fizycznie niemożliwe. W związku z tym my oczywiście całym sercem popieramy wprowadzenie ustawy. Uważamy, że jest niezbędna, bo inaczej będziemy obserwowali dalszy odpływ potencjalnych kandydatów do tej sztuki.</u>
          <u xml:id="u-19.3" who="#MonikaMyśliwiec">Widzimy również, że te uwarunkowania, które są teraz… Programy NIMIT-u są bardzo dobre, oczywiście, ale one wyłącznie wspierają proces przekwalifikowania. Poza tym one nie dotyczą wszystkich artystów tańca obecnych na scenach, dotyczą tylko tej części, która ma pomysł na inną karierę zawodową i która ma siłę, żeby podjąć takie ryzyko. Tak więc oczywiście jesteśmy za tym, żeby te programy wspierać, żeby je rozwijać, natomiast one nie zastąpią zabezpieczenia w postaci emerytury po 20 latach pracy. Mówimy tutaj o 20 latach pracy w zawodzie, proszę państwa, ale do tego należy dodać 9 lat kształcenia, edukacji, czyli tak naprawdę mówimy o 30 latach eksploatowania fizycznego ciała, co jest niemożliwe do wydłużenia ze względów fizjologicznych. Oczywiście były robione takie ekspertyzy, którymi jako ZASP możemy również służyć w razie potrzeby.</u>
          <u xml:id="u-19.4" who="#MonikaMyśliwiec">Tak że zwracam się z gorącą prośbą o to, ażeby ta ustawa, która ma szansę pozwolić polskiej sztuce tańca rozwijać się dalej i która ma szansę sprawić, że zespoły taneczne zasilą polscy absolwenci szkół baletowych, została przyjęta. Jest bardzo ważna.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-20">
          <u xml:id="u-20.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pani Przewodnicząca, bardzo ciepło dziękuję za pani głos, bo był taki moment… No, przez chwilę zacząłem już podejrzewać, że może krzywdę chcemy państwu zrobić. A ta sprawa była podjęta z państwa inicjatywy, państwo trafiliście do Senatu na spotkania z panią marszałek, która bardzo ciepło prosiła, żeby państwa pozdrowić.</u>
          <u xml:id="u-20.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Trochę w oparciu o swoje wielokadencyjne doświadczenia parlamentarne i rządowe powiem, że ja zawsze jestem bardzo ostrożny, kiedy słyszę z ust strony przedstawicieli rządowej, że szukają lepszego rozwiązania, bo czasami przez całą kadencję nie potrafią go znaleźć, a projekty inicjatyw ustawodawczych władzy ustawodawczej uruchamiają często i inspirują stronę rządową. I nawet jakby projekt senacki miał się później spotkać z projektem rządowym w Sejmie, to bardzo często okazuje się, że taki projekt potrafi zainspirować do skutecznej pracy. My w tej sprawie jesteśmy zdeterminowani. Zdeterminowani jesteśmy także do tego, żeby szukać jak najlepszych rozwiązań. Będziemy tu za chwilę przedstawiać pewien pomysł. Pani senator Kochan już mnie tu inspirowała, jest zresztą zapisana jako pierwsza do zabrania za chwilę głosu.</u>
          <u xml:id="u-20.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Ale teraz jeszcze przedstawiciele, głosy strony społecznej.</u>
          <u xml:id="u-20.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Zgłaszał się pan dyrektor Jacek Jekiel i chyba pan dyrektor Tomasz Tadrała, który także często był w budynku Senatu i przedstawiał potrzebę takiej inicjatywy.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-21">
          <u xml:id="u-21.0" who="#JacekJekiel">Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-21.1" who="#JacekJekiel">Chciałbym w imieniu Konferencji Dyrektorów Teatrów Muzycznych i Operowych bardzo podziękować pani marszałek Małgorzacie Kidawie-Błońskiej, wszystkim senatorkom – nie wiem, czy mówię dobrze – i senatorom za podjęcie tej inicjatywy. Mija rok, odkąd złożyliśmy w Kancelarii Senatu wypracowany na forum naszej konferencji projekt dotyczący przywrócenia tancerkom i tancerzom haniebnie odebranego prawa do wcześniejszej emerytury. Szanowni Państwo, zanim rozpoczniecie głosowanie, uświadomcie sobie, że zawód tancerza i tancerki jest jedynym zawodem w Polsce, jedynym zawodem wykonywanym w Polsce, o którym wiadomo, że nie może być wykonywany do osiągnięcia wieku emerytalnego. Czyli żyjemy w pewnym matrixie prawnym, wiedząc, że…</u>
          <u xml:id="u-21.2" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-21.3" who="#JacekJekiel">…państwo, którzy wykonują w naszych teatrach niezwykle ciężką pracę, nie dotrwają do tego wieku emerytalnego. To jest więc jakiś akt sprawiedliwości, na który czekamy wiele lat. Od 2018 r., kiedy konferencja powstała, zabiegaliśmy o przywrócenie tego prawa. Stworzyliśmy ten projekt, zatrudniliśmy zawodowego legislatora, który nam pomógł w tworzeniu ram tego projektu. Dla nas jest to niebywale historyczna chwila. Proszę mi wybaczyć wzruszenie, ale to wiele lat naszej wspólnej pracy. Mam nadzieję, że państwo rozumiecie, jak niezwykle potrzebna jest ta ustawa w polskim porządku prawnym. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-22">
          <u xml:id="u-22.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-22.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Chyba pan dyrektor Maciej Figas się zgłaszał. Czy dobrze… A później pan dyrektor Tadrała.</u>
          <u xml:id="u-22.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
          <u xml:id="u-22.3" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-22.4" who="#KrzysztofKwiatkowski">Trzeba wcisnąć czerwony przycisk, zapali się czerwona… Przepraszam, czarny przycisk.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-23">
          <u xml:id="u-23.0" who="#MaciejFigas">Dzień dobry państwu.</u>
          <u xml:id="u-23.1" who="#MaciejFigas">Nie zgłaszałem się, Panie Przewodniczący, ale jeżeli już jestem przy głosie, to mam dwa zdania do powiedzenia. Chciałbym zwrócić państwa uwagę na jeden aspekt, o którym do tej pory nie było mowy. Otóż jesteśmy świadkami ginięcia zawodu i musimy mieć tego świadomość, że jak wrócimy do tego tematu za parę lat, to być może już nie będzie nad czym się pochylać. Za chwilę rozdam państwu coś. Chodzi o to, jak wygląda struktura mojego zespołu baletowego w Operze Nova w Bydgoszczy. Mówię tutaj o liczbie cudzoziemców, których co roku przybywa, ponieważ nasze szkoły baletowe cierpią na niedobór chętnych. Polskich kandydatów, Polaków kandydatów do pracy w zespołach baletowych jest z roku na rok coraz mniej i tak jak mówię, za kilka lat nie będzie się już nad czym pochylać, Panie Przewodniczący. Dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-23.2" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-24">
          <u xml:id="u-24.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Musimy… Obiecuję, że ten materiał trafi do wszystkich pań i panów senatorów, a nie tylko do członków połączonych komisji.</u>
          <u xml:id="u-24.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pan dyrektor Tomasz Tadrała.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-25">
          <u xml:id="u-25.0" who="#TomaszTadrała">Dzień dobry.</u>
          <u xml:id="u-25.1" who="#TomaszTadrała">Szanowni Państwo, nie chcę się powtarzać, dyrektor Figas troszeczkę mnie ubiegł z tym tematem. Bardzo dziękuję, że tak poważnym tematem, istotnym dla środowiska tańca, dzisiaj się państwo zajmiecie. Przed spotkaniem rozmawiałem z osobami ze środowiska baletowego u mnie w teatrze, w Operze Narodowej. Tancerze i tancerki jednym głosem mówią, że powrót do rozwiązań sprzed 2009 r. spowoduje to, że na pewno będą się czuć lepiej. Nie chcę się powtarzać, tak że dziękuję bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-26">
          <u xml:id="u-26.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Ja jeszcze zapytam, bo nie wiem, czy dobrze widziałem… Czy jeszcze ktoś? Bo widziałem jeszcze jedną rękę w górze. Czy ktoś z przedstawicieli środowiska?</u>
          <u xml:id="u-26.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Jeżeli nie, to przejdziemy teraz do dyskusji pań i panów senatorów, których w kolejności mam zapisanych. To pani senator Kochan, pan senator Skurkiewicz, pani senator Bieda, pan senator Fedorowicz, pan senator Kwiatkowski.</u>
          <u xml:id="u-26.2" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-26.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Obie panie senator już dopisuję, pana senatora też dopisuję.</u>
          <u xml:id="u-26.4" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
          <u xml:id="u-26.5" who="#komentarz">(Senator Magdalena Kochan: Ja?)</u>
          <u xml:id="u-26.6" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pani Senator, tak. Jako pierwszą panią wyczytałem.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-27">
          <u xml:id="u-27.0" who="#MagdalenaKochan">Dziękuję bardzo, Panie Przewodniczący.</u>
          <u xml:id="u-27.1" who="#MagdalenaKochan">Trudno nie zgodzić się z argumentami przedstawionymi przez stronę artystów, dyrektorów, którym gratuluję i zrzeszenia się w stowarzyszenie, bo chyba taką to ma formę, i podejmowania tego rodzaju inicjatyw. To naprawdę ważne, żeby polskie teatry i polscy tancerze czuli się w swoim kraju, no, jak w swoim kraju, który docenia ich pracę, artyzm, inwencję i dostarczanie nam wszystkim wielkich wrażeń artystycznych. Kierunek, który obraliście państwo w tej ustawie, jest zdecydowanie dobry, natomiast środki, jakie zostały zastosowane w tych zapisach, które przeczytałam, są daleko niewystarczające, żeby zrealizować cel, o którym wszyscy mówimy. Po pierwsze, państwo równie dobrze jak ja wiecie, że zawód artysty to nie jest etat, zatrudnienie na etacie. Jest wąska grupa artystów, którzy tego doświadczają. Z kolei wszystkie prace zlecone, umowy o dzieło itd., itd., itd., które związane są z wykonywaniem wolnych zawodów, nie są wzięte pod uwagę w przypadku spraw emerytalnych, które tutaj rozstrzygamy. Dlaczego chcemy tylu równe prawa mających… Bo przecież to, że jest się tancerzem przygotowanym do swojego zawodu, ale nie ma się zatrudnienia na etacie, nie zmienia faktu, że jest się artystą, od którego życie, szkoła i scena wymagały przestrzegania tych samych zasad – pomimo tego, że etatu nie miał. Tak więc moim zdaniem, jeśli chcemy docenić wszystkich, nie możemy tej grupy wykluczyć z możliwości korzystania z dobrodziejstwa emerytury.</u>
          <u xml:id="u-27.2" who="#MagdalenaKochan">Rzecz druga. Sprawa związana z wiekiem i z systemem emerytalnym w Polsce. Jeśli zastosujemy tutejsze, w tej ustawie zapisane rozwiązania, to będzie to oznaczać… W powszechnym systemie, kiedy człowiek 40-letni przechodzi na emeryturę, będzie tę emeryturę otrzymywał – pomyślcie – do siedemdziesiątego roku życia, bo tyle mniej więcej… Już nie będę wchodzić w szczegóły, że kobiety żyją nieco dłużej, a mężczyźni nieco krócej, ale ogólnie to jakieś 30 lat ten człowiek będzie pobierał emeryturę, na którą pracował 20 lat. Przez 20 lat – tylko na etacie – odkładał sobie składki, a musi z tego korzystać przez 30 lat, więc ta emerytura będzie naprawdę groszowa. Powiem państwu tak: jeśli chcemy osiągnąć cel, o którym tu wszyscy mówimy i co do którego się absolutnie zgadzam – tak, artystów sceny, artystów baletu musimy docenić i inaczej potraktować niż w systemie emerytalnym – to musimy się zastanowić, czy nasze dobre chęci wynikające z tych zapisów spełnią ten nasz cel. Jeśli mają pogorszyć sytuację, to ja się nie zgadzam. My musimy ten cel osiągnąć, dlatego uważam, Panie Przewodniczący, nie decydując, czy ten projekt powinien być już skierowany do drugiego i trzeciego czytania… Przełóżmy to drugie i trzecie czytanie i w czasie, który komisje mogą przyjąć, powiedzmy, 2–3 miesięcy, bo nie wierzę, że wcześniej da się nad tym sensownie popracować, stwórzmy projekt, który poprawi to, co tutaj proponujemy, po to, żeby osiągnąć cel, dla którego ten projekt został zapisany. Taki jest mój wniosek. Zatrzymajmy się na pierwszym czytaniu i pomyślmy. Pan minister prezentujący stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej ma swoje argumenty, ale to nie są argumenty, których nie jesteśmy w stanie obalić. Pani minister kultury będzie tutaj pewnie naszym wielkim sojusznikiem w tych sprawach. Deklaruję, że osoby… Myślę, że przedstawiciele ZUS też mogliby z nami popracować. O stronie społecznej nie wspominam, bo to jest oczywista oczywistość. Jeśli chcemy osiągnąć cel, dla którego ta ustawa powstała, to wstrzymajmy prace, bo te zaproponowane rozwiązania nie rozstrzygną tej sprawy tak, jak chcemy. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-28">
          <u xml:id="u-28.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pani Senator…</u>
          <u xml:id="u-28.1" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-28.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Oczywiście są zapisane osoby do dyskusji.</u>
          <u xml:id="u-28.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Jedna delikatna uwaga. Ustawa na pewno niczego nie pogorszy, bo na razie to środowisko niczego nie ma, więc wszystko, co się pojawia, to polepsza.</u>
          <u xml:id="u-28.4" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-28.5" who="#KrzysztofKwiatkowski">Jestem absolutnie przeciwko wstrzymaniu prac, co najwyżej mówmy o tym, że ogłosimy przerwę w tym, że pracujemy nad projektem, a nie, że wstrzymujemy prace w sensie wstrzymania…</u>
        </div>
        <div xml:id="div-29">
          <u xml:id="u-29.0" who="#MagdalenaKochan">Nie, nie, nie, przepraszam. Proszę nie… Chodzi o to…</u>
          <u xml:id="u-29.1" who="#komentarz">(Przewodniczący Krzysztof Kwiatkowski: Tak jest?)</u>
          <u xml:id="u-29.2" who="#MagdalenaKochan">…żebyśmy dzisiaj o tym nie decydowali. A to, jak to nazwiemy…</u>
          <u xml:id="u-29.3" who="#komentarz">(Przewodniczący Krzysztof Kwiatkowski: My dzisiaj o niczym nie decydujemy. Projekt ustawy przyjmuje Senat podczas obrad plenarnych.)</u>
          <u xml:id="u-29.4" who="#MagdalenaKochan">Panie Przewodniczący, pan mnie doskonale rozumie, że nie chodzi o przerwanie prac. Chodzi o kontynuowanie prac po to, żeby osiągnąć cel, o którym państwo mówili.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-30">
          <u xml:id="u-30.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">I to jest naszą intencją. Każda uwaga jest istotna.</u>
          <u xml:id="u-30.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">I teraz następne zapisane osoby, w takiej kolejności: pan senator Skurkiewicz, pani senator Bieda, pan senator Fedorowicz, senator Kwiatkowski, senator Gorgoń-Komor, pani senator Piotrowska, pani senator Kaliszuk, pan senator Komorowski. Jeżeli kogoś pominąłem…</u>
          <u xml:id="u-30.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pan senator, bardzo proszę. Pan senator Skurkiewicz.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-31">
          <u xml:id="u-31.0" who="#WojciechSkurkiewicz">Bardzo dziękuję, Panie Przewodniczący.</u>
          <u xml:id="u-31.1" who="#WojciechSkurkiewicz">Ja poza tymi kwestiami, o których mówiła pani senator Kochan, a które oczywiście są absolutnie, no, nie powiem, że fundamentalne, ale ważne w procedowaniu nad tą ustawą… Miejmy świadomość, że znaczna część artystów przez lata funkcjonowała i wciąż funkcjonuje w oparciu o ustawę o umowach o dzieło, które nie są ozusowane, i te osoby powinny mieć jakąś gratyfikację z tytułu wykonywanej pracy już po zakończeniu swojej artystycznej drogi. No, ale mam wiele refleksji, wiele uwag i wiele pytań. Wypowiedź pana wiceministra z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozumiem tak, że ministerstwo jest przeciw tym rozwiązaniom. Przynajmniej w OSR jest zapisane tak, że państwo nie mogą ocenić pozytywnie tego projektu, więc…</u>
          <u xml:id="u-31.2" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-31.3" who="#WojciechSkurkiewicz">Ale to za chwilę. W każdym razie to jest zapisane wprost, literalnie w OSR. Chciałbym jednak poznać stanowisko Ministerstwa Finansów – rozumiem, że nie ma przedstawiciela Ministerstwa Finansów – w którym minister finansów jednoznacznie wskaże, że negatywnie ocenił ten projekt ustawy. Dla mnie to jest absolutnie niezrozumiałe, dlaczego minister w taki kategoryczny sposób w tej sprawie się wypowiada.</u>
          <u xml:id="u-31.4" who="#WojciechSkurkiewicz">Przejdę do samej warstwy merytorycznej, Szanowni Państwo. Państwo zapisujecie odnośnie do propozycji tej ustawy w OSR, że ustawa będzie dotyczyła grupy od 440 do 600 osób. Moje pytanie jest następujące: a co z artystami baletu Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego? To jest jedna rzecz. Co z artystami baletowymi z takich zespołów jak „Mazowsze”, „Śląsk” itd.?</u>
          <u xml:id="u-31.5" who="#komentarz">(Rozmowy na sali)</u>
          <u xml:id="u-31.6" who="#WojciechSkurkiewicz">No, ale ja pytam.</u>
          <u xml:id="u-31.7" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-31.8" who="#WojciechSkurkiewicz">No, Pani Senator, to jest pytanie do pani, więc proszę mi…</u>
          <u xml:id="u-31.9" who="#komentarz">(Rozmowy na sali)</u>
          <u xml:id="u-31.10" who="#WojciechSkurkiewicz">Proszę mi odpowiedzieć.</u>
          <u xml:id="u-31.11" who="#komentarz">(Rozmowy na sali)</u>
          <u xml:id="u-31.12" who="#komentarz">(Przewodniczący Krzysztof Kwiatkowski: Szanowni Państwo… Pan senator ma prawo pytać, ma prawo wypowiadać się o ustawie. Za chwilę o tym…)</u>
          <u xml:id="u-31.13" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-31.14" who="#WojciechSkurkiewicz">Tak więc to są kluczowe rzeczy. A jeżeli również instytucje kultury będą ujęte, to wydaje mi się, że ta grupa osób, których na przestrzeni lat ta sprawa by dotyczyła… A rozumiem, że ustawa będzie obowiązywała również wstecz, czyli odnosiła się do tych rozwiązań, które nastąpiły czy zostały zepsute w roku 2008 i okres od roku 2008 do momentu wejścia w życie tej ustawy też będzie musiał być wzięty pod uwagę. Wtedy ta grupa będzie zdecydowanie większa niż 440 czy 600 osób.</u>
          <u xml:id="u-31.15" who="#WojciechSkurkiewicz">I jeszcze jedna rzecz. Kwota tej emerytury, którą państwo wskazujecie, to 3 tysiące 516 zł 95 gr. Rozumiem, że to jest kwota przyjmowana jako uśredniona wysokość emerytury w jakimś tam okresie. Ale czy te osoby, które przejdą na tę bardzo skromną i niewielką emeryturę, będą mogły podejmować pracę? Czy to świadczenie, jeżeli podejmą pracę, zostanie im zawieszone? Bo przecież zdajemy sobie sprawę, że te osoby, kiedy kończą swoją działalność artystyczną, często są instruktorami, są trenerami, często podejmują inne wyzwania i uczą młode pokolenie. Czy ta wypracowana w pocie czoła minimalnie przez 20 lat emerytura będzie zawieszana, czy będzie dalej im wypłacana, jeżeli podejmą inną pracę, inne wyzwania zawodowe? No, jest wiele pytań, które się rodzą przy tej okazji. Ważne jest, że my dzisiaj dyskutujemy nad tymi rozwiązaniami, ale wydaje się, że chyba konieczna będzie, tak jak zasugerowała pani Kochan, dalsza praca nad tymi rozwiązaniami, żeby można było kompleksowo rozwiązać ten problem, ten pasztet, który został nam zafundowany w 2008 r.</u>
          <u xml:id="u-31.16" who="#komentarz">(Brak nagrania)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-32">
          <u xml:id="u-32.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">…Będę prosił jeszcze o odniesienie panią minister kultury.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-33">
          <u xml:id="u-33.0" who="#HalinaBieda">Dziękuję bardzo.</u>
          <u xml:id="u-33.1" who="#HalinaBieda">Ja się zgadzam, że możemy pracować nad tym projektem ustawy ever forever. Zgadzam się, bo, proszę państwa, trzeba mieć świadomość, że idealnej ustawy nie stworzymy. To wiemy. Takie po prostu jest życie. Moje zdanie jest takie, aby uznać, jeśli członkowie komisji tak przegłosują, że to pierwsze czytanie się odbyło. Do drugiego czytania jest jeszcze chwila. Rozmawialiśmy w ministerstwie kultury o wprowadzeniu jeszcze zapisu dotyczącego osób niezatrudnionych w ramach umowy o pracę. Bo to jest absolutnie prawda, że państwo… Umowy o dzieło akurat nie, bo dzieło nie ma czasokresu, to jest trochę inne uwarunkowanie, ale jest umowa cywilnoprawna, umowa o współpracy, są staże, to wszystko… Mamy tego świadomość. Ja uważam, że między pierwszym a drugim czytaniem jest jeszcze chwila, jest czas na to, żeby ewentualnie w trakcie drugiego czytania coś wnieść. Mnie się wydaje, że odkładanie tego nie poprawi niczego, dlatego że my wszystko wiemy, moim zdaniem. To, że trochę robimy wyłom w systemie – zgadzamy się z panem ministrem – że te emerytury będą nie za wysokie, że tancerze są obciążeni fizycznie… Myślę, proszę państwa, że my wszystko to wiemy, moim zdaniem mamy maksymalną wiedzę. Dlatego ja uważam, że należy to pierwsze czytanie zakończyć, dać sobie może jeszcze trochę czasu między pierwszym a drugim czytaniem, i jeżeli uznamy, że coś jest warte poprawy, to wnieść to w trakcie drugiego czytania.</u>
          <u xml:id="u-33.2" who="#HalinaBieda">Opowiadając jeszcze panu senatorowi Skurkiewiczowi, powiem, że prawo nie działa wstecz, więc nie ma tu takiej obawy. A jeśli chodzi o zespół wojskowy, to w art. 50h ust. 1 jest mowa o zespołach baletowych lub zespołach tanecznych w instytucjach artystycznych prowadzonych na podstawie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, więc to wszystko…</u>
          <u xml:id="u-33.3" who="#komentarz">(Brak nagrania)</u>
          <u xml:id="u-33.4" who="#komentarz">(Przewodnictwo obrad obejmuje przewodniczący Komisji Kultury i Środków Przekazu Jerzy Fedorowicz)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-34">
          <u xml:id="u-34.0" who="#JerzyFedorowicz">…Jest gotowe.</u>
          <u xml:id="u-34.1" who="#komentarz">(Rozmowy na sali)</u>
          <u xml:id="u-34.2" who="#JerzyFedorowicz">Proszę państwa, wracamy do obrad.</u>
          <u xml:id="u-34.3" who="#JerzyFedorowicz">Poproszę panią senator Biedę…</u>
          <u xml:id="u-34.4" who="#komentarz">(Głosy z sali: Halina! Halina!)</u>
          <u xml:id="u-34.5" who="#JerzyFedorowicz">Już jest pan przewodniczący.</u>
          <u xml:id="u-34.6" who="#JerzyFedorowicz">Tak że pani senator Bieda kontynuuje…</u>
          <u xml:id="u-34.7" who="#komentarz">(Senator Halina Bieda: Nie pamiętam, na czym skończyłam…)</u>
          <u xml:id="u-34.8" who="#JerzyFedorowicz">…a pan przewodniczący przejmuje prowadzenie.</u>
          <u xml:id="u-34.9" who="#komentarz">(Przewodnictwo obrad obejmuje przewodniczący Komisji Ustawodawczej Krzysztof Kwiatkowski)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-35">
          <u xml:id="u-35.0" who="#HalinaBieda">Czyli w ustawie mamy uwzględnione wszystkie zespoły taneczne i instytucje artystyczne, również centralny zespół wojska… centralny zespół artystyczny wojska… Chyba tak to się nazywa, nie pamiętam.</u>
          <u xml:id="u-35.1" who="#HalinaBieda">Chciałabym się jeszcze odnieść do przekwalifikowania. W 2024 r. na przekwalifikowanie NIMIT miał pulę 200 tysięcy zł brutto. Jedno stypendium to jest maksymalnie 50 tysięcy. Zakładając, że zostałoby ono wykorzystane, to skorzystałyby z niego 4 osoby. Tak więc taka była pula na to przekwalifikowanie. Nie jest też tak, że każdy tancerz jest w stanie się przekwalifikować. Dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-35.2" who="#komentarz">(Brak nagrania)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-36">
          <u xml:id="u-36.0" who="#JerzyFedorowicz">…Wiadomo, o czym rozmawiamy. Sprawa poważna.</u>
          <u xml:id="u-36.1" who="#JerzyFedorowicz">Mam pytanie, może do pana ministra. Gdybym ja miał decydować, to bym zapytał, czy nie możemy wrócić do tej ustawy, którą myśmy w 2009 r. zmienili, bo tam były jakieś zapisy, które pozwalały na emeryturę. Potem zostało to zmienione, jak uważamy dzisiaj, niesłusznie. Czy w tej ustawie, która wtedy obowiązywała, zapisy nie były wystarczające, takie, że można by je dzisiaj dodać do ustawy?</u>
          <u xml:id="u-36.2" who="#komentarz">(Brak nagrania)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-37">
          <u xml:id="u-37.0" who="#MagdalenaKochan">Żebym dobrze zrozumiała, Panie Przewodniczący. Przyjęcie… głosowanie dzisiaj za zakończeniem pewnego etapu prac nad tą ustawą to według pana nie jest wstrzymanie pracy. Tak? Czyli na dzisiejszym posiedzeniu Senatu nie będzie drugiego i trzeciego…</u>
          <u xml:id="u-37.1" who="#komentarz">(Przewodniczący Krzysztof Kwiatkowski: Nie, ale to nigdy nie miało…)</u>
          <u xml:id="u-37.2" who="#MagdalenaKochan">Oj, miało, miało, nie raz, ale zostawmy to.</u>
          <u xml:id="u-37.3" who="#MagdalenaKochan">Pytam, żebym dobrze zrozumiała. Jeśli tak mamy to rozumieć, że przyjmujemy ten projekt, który mamy przed sobą, jako rzeczywisty projekt, nad którym będziemy pracować i który będziemy uzupełniać czy zmieniać na tyle, żeby w jakiejś perspektywie czasu przyjąć sensowne, realizujące cel tej ustawy rozwiązania, to ja wycofam swój wniosek. Chodzi mi o to, żebyśmy się dobrze zrozumieli.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-38">
          <u xml:id="u-38.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Super. Czyli okazuje się, że powstał…</u>
          <u xml:id="u-38.1" who="#komentarz">(Senator Halina Bieda: Mamy to samo na myśli.)</u>
          <u xml:id="u-38.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Ja nie wiem, bo może mam nieaktualny. Ja mam porządek posiedzenia Senatu, które zaczyna się o 11.00, i tam tego nie ma.</u>
          <u xml:id="u-38.3" who="#komentarz">(Głos z sali: Tego nie ma i nie będzie.)</u>
          <u xml:id="u-38.4" who="#komentarz">(Senator Magdalena Kochan: Panie Przewodniczący, przepraszam, też go mam. I nie pierwszy raz podczas…)</u>
          <u xml:id="u-38.5" who="#KrzysztofKwiatkowski">Tak, czasami są uzupełniane…</u>
          <u xml:id="u-38.6" who="#komentarz">(Senator Magdalena Kochan: Prawda? Tak więc chcę to…)</u>
          <u xml:id="u-38.7" who="#komentarz">(Brak nagrania)</u>
        </div>
        <div xml:id="div-39">
          <u xml:id="u-39.0" who="#AgnieszkaGorgońKomor">Ja króciutko. Ja chciałabym do pani wnioskodawczyni zwrócić się z prośbą o wyjaśnienie odnośnie do definicji tancerzy baletowych. W projekcie ustawy w pkt 1 mamy napisane, że posiada tytuł zawodowy tancerza baletowego, i tak też jest w ocenie skutków regulacji. Zatem, tak jak pani powiedziała, to będzie tancerz zawodowy. Taki będzie tytuł, tak? Prosiłabym, żeby pani to doprecyzowała.</u>
          <u xml:id="u-39.1" who="#AgnieszkaGorgońKomor">I jeszcze jest taka kwestia. Czy taka autopoprawka zwiększy liczbę osób, które będą beneficjentami tej emerytury, czy nie?</u>
          <u xml:id="u-39.2" who="#AgnieszkaGorgońKomor">I mam do pana ministra z resortu polityki społecznej pytanie: czy nie można z tancerzami, którzy pracują ciałem – te wszystkie argumenty już tu padły – i z uwagi na ograniczenia fizyczne potem nie mogą już wykonywać tego zawodu… Czy nie można przeprowadzić takiej analizy, porównać tego np. do sportowców zawodowych? Pytam, bo o tym też wielokrotnie dyskutowaliśmy, a sportowcy zawodowi też pracują ciałem i też wcześniej przechodzą na emeryturę. Być może taka analiza mogłaby nam pomóc w podjęciu decyzji. Pamiętajmy też o innych grupach, takich jak akrobaci cyrkowi. Jest jeszcze wielu innych artystów, którzy tylko do pewnego wieku mogą wykonywać swój zawód. Mówię o tym, bo mam tu pewne wątpliwości. Chodzi o to, żebyśmy nie wylali dziecka z kąpielą z tego powodu, że zajmujemy się 1 grupą zawodową. Bo to przysparza nam wątpliwości przy podejmowaniu decyzji. Ja co do zasady absolutnie zgadzam się z intencją tego projektu, ale chciałabym, żeby tych wątpliwości było jak najmniej. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-40">
          <u xml:id="u-40.0" who="#HalinaBieda">Jeśli pan przewodniczący pozwoli, to odpowiem pani senator. Otóż zmiana dotyczy… Może tak. Powodem tej zmiany jest to, że nie ma takiego zawodu jak tancerz baletowy. Szkoły baletowe wydają świadectwo z opisem, że jest to tancerz. Tak jest to zapisane w rozporządzeniu ministra kultury i dziedzictwa. Tak jak mamy zawód plastyk, akrobata cyrkowy, tak jest tancerz. A chodzi o to, że są wyższe uczelnie, w Bytomiu jest Wydział Teatru Tańca Akademii Sztuk Teatralnych z Krakowa i tam jest tytuł magister sztuki ze specjalnością aktor teatru tańca. Pojęcie „tancerz” jest pojęciem… To absolutnie nie zwiększy tej grupy, ponieważ ta grupa i tak będzie ograniczona przez zapis w art. 50h pkt 1 stanowiący, że to muszą być osoby zatrudnione w zespołach baletowych lub zespołach tanecznych instytucji artystycznej. Po prostu nie ma takiego zawodu jak tancerz baletowy i stąd ta zmiana, ale ona nie powiększa liczby osób. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-41">
          <u xml:id="u-41.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Dziękuję bardzo.</u>
          <u xml:id="u-41.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pani senator Jolanta Piotrowska.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-42">
          <u xml:id="u-42.0" who="#JolantaPiotrowska">Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-42.1" who="#JolantaPiotrowska">Ja jestem absolutnie za tym projektem, podpisałam się pod nim, ale mam szereg wątpliwości. Te wątpliwości już częściowo wypłynęły, chodziło mi o konkretną definicję pojęcia „tancerz”. Spotykamy się tu z tancerzem baletowym, zawodowym, a ja bym chciała wiedzieć konkretnie, co to jest, co mieści się w pojęciu „tancerz”. I myślę, że w toku dyskusji uzyskam odpowiedź na to pytanie. Nawet teraz, kiedy pani senator Halina Bieda mówiła o magistrze sztuki, też pojawiają się wątpliwości. Jeśli chodzi np. o zatrudnienie, to ja rozumiem, że chodzi o zatrudnienie w instytucji kultury…</u>
          <u xml:id="u-42.2" who="#komentarz">(Senator Halina Bieda: Artystycznej.)</u>
          <u xml:id="u-42.3" who="#JolantaPiotrowska">…artystycznej. Tak więc wydaje mi się, że potrzebny jest tu konkretny słownik, bo my nie jesteśmy fachowcami, przynajmniej ja, w tej dziedzinie, nie znam tych pojęć, a chciałabym, żeby nie było żadnych wątpliwości.</u>
          <u xml:id="u-42.4" who="#JolantaPiotrowska">Druga sprawa – też już było o tym wspomniane – to stanowisko Ministerstwa Finansów, które jest po części zgodne ze stanowiskiem ministerstwa rodziny. Jeśli chodzi o skutki finansowe tej ustawy, one nie są duże dla budżetu państwa, powiedzmy sobie szczerze. W pierwszym roku to jest 7,6 miliona zł, a w ciągu 10 lat to jest 115 milionów. Jest jednak taka kwestia, podnoszona przez panią senator, że są inne zawody, których przedstawiciele momentalnie zgłoszą swoje oczekiwania. Ja bym bardzo prosiła pana ministra z ministerstwa rodziny o przygotowanie listy zawodów, w których dzisiaj jest uprawnienie do wcześniejszej emerytury, i drugiej listy zawodów, w których ewentualnie byłoby zainteresowanie wczesną emeryturą i oczywiście byłoby ku temu uzasadnienie. Dziękuję bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-43">
          <u xml:id="u-43.0" who="#HalinaBieda">Ja chciałabym od razu odpowiedzieć.</u>
          <u xml:id="u-43.1" who="#HalinaBieda">Jeśli chodzi o definicję tancerza, ja myślę, że ona jest tu zbędna, bardziej chodzi o wykonywany zawód. W klasyfikacji zawodów, w myśl rozporządzenia, one tam są wymienione. Nie da się enumeratywnie wymienić wszystkich uczelni, ponieważ każda uczelnia ma trochę inną specjalność i musielibyśmy wymieniać tutaj wszystkie, a gdyby jeszcze powstało coś nowego, to ustawa byłaby już była nieadekwatna. Jest tancerz, taki jest zawód w rozporządzeniu ministra kultury. Zaraz to znajdę, bo mam to gdzieś w tych papierach, i pani senator pokażę. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-44">
          <u xml:id="u-44.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Było pytanie do pana ministra o to, które grupy zawodowe korzystają dzisiaj z wcześniejszych emerytur specjalnych.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-45">
          <u xml:id="u-45.0" who="#SebastianGajewski">Bardzo dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-45.1" who="#SebastianGajewski">Jeżeli chodzi o emerytury wcześniejsze w systemie powszechnym, to należy tu wyodrębnić 3 grupy. Po pierwsze, są to emerytury pomostowe, o których wcześniej wspominałem, z ustawy o emeryturach pomostowych. Konstrukcja prawa do emerytury pomostowej wiąże się nie tyle z określonymi zawodami, ile z określonymi pracami. Ustawa o emeryturach pomostowych definiuje prace w szczególnych warunkach oraz prace o szczególnym charakterze, wskazując czynniki ryzyka, którym muszą te prace odpowiadać, czynniki, które te prace determinują, oraz to, w jaki sposób one wpływają na determinowaną wiekiem zdolność do właściwego wykonywania tych prac. Te prace są określone w załącznikach do ustawy. Oczywiście mogę te załączniki do ustawy udostępnić. To jest kilkadziesiąt różnych prac. Nawiązując do dyskusji, którą teraz prowadzimy na posiedzeniu komisji, podam, że np. pracą w szczególnych warunkach jest praca tancerzy wiążąca się ze znacznym wysiłkiem fizycznym. Nawiązując zaś do dyskusji, którą kiedyś prowadziłem z panią senator Gorgoń-Komor, podam, że jest tam również praca członków zespołów ratownictwa medycznego, czyli są i ratownicy medyczni, i lekarze, ale tylko tacy, którzy wykonują takie prace. Zatem nie ma tu listy zawodów, ale są rodzaje prac, które odpowiadają pewnym cechom. To jest pierwsza grupa.</u>
          <u xml:id="u-45.2" who="#SebastianGajewski">Druga grupa emerytur wcześniejszych to są emerytury górnicze, które wiążą się z wykonywaniem pracy górniczej. Różne prace górnicze, ich jest sumarycznie kilkadziesiąt rodzajów, są zdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach. W zależności od tego, jaki to jest rodzaj pracy górniczej, albo przysługuje emerytura wcześniejsza po osiągnięciu niższego wieku emerytalnego, albo emerytura bez względu na wiek, ta przysługuje, jeżeli ktoś wykonuje pracę górniczą stale i pod ziemią przez 25 lat.</u>
          <u xml:id="u-45.3" who="#SebastianGajewski">Trzecia kategoria emerytur wcześniejszych, które są obecnie w systemie – emerytury pomostowe i emerytury górnicze nie mają charakteru wygasającego, czyli i teraz, i w przeszłości, bez względu na to, kiedy się urodziliśmy, możemy na nie przechodzić – to są emerytury wcześniejsze, które przysługują, po pierwsze, ubezpieczonym urodzonym przed 1949 r. oraz między 1949 a 1968 r. na zasadach wynikających ze starych przepisów, m.in. z rozporządzenia z roku 1983, które wskazuje kilkaset zawodów, tu już są zawody, oraz stanowisk pracy, z którymi się wiąże na bardzo różnych zasadach prawo do wcześniejszej emerytury. Takim zawodem jest np. zawód tancerza, akrobaty, ekwilibrysty. One tam są wymienione. To jest taka konstrukcja: rodzaj pracy lub stanowisko, wiek emerytalny obniżony oraz staż szczególny do wykonywania tej pracy. Przy czym na te emerytury można przechodzić obecnie jedynie wówczas, kiedy się spełniło te warunki do nabycia prawa do emerytury wcześniejszej do 31 grudnia 2008 r. i się urodziło nie wcześniej niż przed 1969 r. Lista tych zawodów jest w rozporządzeniu. To rozporządzenie również mogę udostępnić pani senator.</u>
          <u xml:id="u-45.4" who="#SebastianGajewski">A na pytanie, jakie grupy zawodowe byłyby zainteresowane emeryturami wcześniejszymi… Odwołam się do odpowiedzi, którą mi podszepnęła moja pani dyrektor Eliza Wiśniewska: prawdopodobnie wszystkie grupy byłyby tym zainteresowane. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-46">
          <u xml:id="u-46.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Dziękuję bardzo.</u>
          <u xml:id="u-46.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pani senator Ewa Kaliszuk.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-47">
          <u xml:id="u-47.0" who="#EwaMonikaKaliszuk">Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-47.1" who="#EwaMonikaKaliszuk">Ja też jestem za, żeby nie było, że nie, ale mam jeszcze takie pytanie po wysłuchaniu tej dyskusji. Chcemy nadać tancerzom uprawnienie do emerytury, o której mowa w tej ustawie. I cały czas się zastanawiam, czy my, przyznając to uprawnienie tancerzom, będziemy odnosić się do zapisu na dyplomie, tzn. tancerz, do angażu w instytucji kultury, gdzie jest zapisane „tancerz”, „aktor” czy „solista”, zaraz do tego się odniosę, czy też tylko i wyłącznie do instytucji, z którą ta osoba była zawodowo związana.</u>
          <u xml:id="u-47.2" who="#EwaMonikaKaliszuk">Dlaczego o tym mówię? O ile mamy zawód tancerza i na dyplomie zapis „tancerz”, o tyle mamy jeszcze szereg teatrów muzycznych, przy których też są uczelnie i absolwenci tych uczelni otrzymują na dyplomie tytuł aktora scen muzycznych.</u>
          <u xml:id="u-47.3" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-47.4" who="#EwaMonikaKaliszuk">Ale mogę skończyć? I te osoby zatrudnione są w teatrze muzycznym jako aktor, często solista, a 70–80% pracy tych osób to jest taniec na scenie przez lata pracy w teatrze muzycznym. Mówię o tym dlatego, że akurat mój osobisty brat był takim aktorem solistą, którego 70% pracy w Teatrze Muzycznym w Gdyni to był taniec. To był wysiłek, to była cały czas konieczność dbania o kondycję, o formę taneczną. A to też są ludzie, którzy mają lat 45, 50, 60 i w pewnym momencie też nie są w stanie tego wysiłku podejmować. W związku z tym chciałabym, żebyśmy też nad takimi osobami… To jest to, o czym mówiliśmy, żeby nie było dyskryminacji, nierówności, buntu. Dlatego pytam, czy odnosimy się do wykonywanej profesji, czy do tego, co człowiek ma w angażu i co ma na dyplomie, bo to są zupełnie rozbieżne rzeczy. Dziękuję.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-48">
          <u xml:id="u-48.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-49">
          <u xml:id="u-49.0" who="#JerzyFedorowicz">Sytuacja jest taka, bardzo dużo zawodowych aktorów tańczy w przedstawieniach, dzisiejszych musicalach, np. u nas w Teatrze Słowackiego w „1989” aktorzy tańczą. To są aktorzy i oni podlegają… Oni potem przestają tańczyć, ale są zawodowymi aktorami. Jeżeli pani senator myśli o takich osobach, to te osoby są zabezpieczone emeryturą taką, jak każdy obywatel, czyli po sześćdziesiątym piątym roku życia. Aktor tańczący na scenie… Tego nie można objąć w ten sposób. Cała sprawa polega na tym, że my musimy doprowadzić do tego, żeby do szkół baletowych przychodziła młodzież po to, żeby wykonywać ten zawód. W przeciwnym razie utracimy to piękno, które mogłoby istnieć, piękno naszych aktorów i naszych teatrów. To tyle.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-50">
          <u xml:id="u-50.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pan senator Marek Komorowski.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-51">
          <u xml:id="u-51.0" who="#MarekKomorowski">Panie Przewodniczący! Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-51.1" who="#MarekKomorowski">Generalnie też jestem za tą ustawą, za uregulowaniem, tak jak tu jest mowa, ale mam pewne spostrzeżenia i pewne wątpliwości. Generalnie opowiadam się za tym, żebyśmy kontynuowali, nie wiem, w jakim trybie, to pan przewodniczący to określi, prace nad tą ustawą.</u>
          <u xml:id="u-51.2" who="#MarekKomorowski">Nie zgadzam się tutaj z panią senator Biedą, że pojęcie tancerza jest tak szerokie i w sumie wiemy… Jeżeli wprowadzimy ten rozdział 3b do ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz o emeryturach pomostowych, to uważam, że w art. 4, czyli w tzw. słowniczku, powinniśmy określić pojęcie tancerza. Tym bardziej że chyba rezygnujemy z pojęcia tancerza baletowego, tak zrozumiałem, i przyjmujemy pojęcie tancerza. To jest pojęcie zbyt ogólne i może być ono różnie interpretowane. Moim zdaniem to powinno być uregulowane właśnie w art. 4.</u>
          <u xml:id="u-51.3" who="#MarekKomorowski">Jeżeli chodzi o sam tytuł tego rozdziału 3b, to nad tym też trzeba by było się zastanowić, ponieważ rozdział 3a nazywa się „Emerytury górnicze”, a nie „Emerytura górnika”. W związku z tym uważam, że rozdział 3b nie może się nazywać, tak jak pierwotnie tu było napisane, „Emerytura tancerza baletowego”, jeżeli już, to „Emerytura tancerzy baletowych”, a jeżeli słowo „baletowych” wykreślamy, to „Emerytura tancerzy”. W związku z tym znowu wracamy do słowniczka.</u>
          <u xml:id="u-51.4" who="#MarekKomorowski">A już z tych takich rozstrzygnięć… Patrzę na art. 50g pkt 3 i nie wiem, czy jest tam potrzebny zapis „osiągnął wiek emerytalny w czasie zatrudnienia lub w ciągu 5 lat od ustania zatrudnienia”, czy nie wystarczyłoby wpisanie „lub po ustaniu zatrudnienia”, bez ograniczania tego okresem 5 lat. A czy z kolei w pkt 4 nie trzeba rozróżnić liczby lat pracy? Tutaj prawa mężczyzn i kobiet są zrównane, jest okres 20 lat. Czy nie trzeba by wprowadzić np. 20 lat dla mężczyzn, a 15 lat dla kobiet? Ja nie umiem odpowiedzieć na to pytanie, nie jestem tutaj specjalistą, ale gdy czytam, że jest rozróżnienie w osiągnięciu wieku emerytalnego, bo jest 40 lat dla kobiet i 45 lat dla mężczyzn, to czy wymagany staż pracy też nie powinien być tu zróżnicowany.</u>
          <u xml:id="u-51.5" who="#MarekKomorowski">A jeżeli rozszerzamy, bo tak to rozumiem, że wszędzie wykreślamy słowo „baletowy”, pozostaje „tancerz”, to jednak wymaga to trochę przepracowania i doregulowania pewnych kwestii.</u>
          <u xml:id="u-51.6" who="#MarekKomorowski">Generalnie opowiadam się za tym, żebyśmy kontynuowali prace nad tym projektem.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-52">
          <u xml:id="u-52.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Pan senator Ryszard Brejza.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-53">
          <u xml:id="u-53.0" who="#RyszardBrejza">Dziękuję bardzo.</u>
          <u xml:id="u-53.1" who="#RyszardBrejza">Cieszy mnie ta dyskusja i ta inicjatywa. Zawód tancerza to jest coś wyjątkowego – tak odpowiadam panu ministrowi, przedstawiam tu oczywiście własne stanowisko – coś wyjątkowego na tle innych zawodów, tak jak wyjątkowa jest sztuka, wyjątkowy jest artyzm, to jest coś, co z pewnością wymaga uregulowania, za czym przemawiają również wszystkie te argumenty, które dzisiaj usłyszeliśmy. Jeżeli środowisko oczekuje od tak dawna – na co? – na zmianę, to powinna być ona dokonana, a przynajmniej powinniśmy się nad tym jako parlamentarzyści pochylić. I to czynimy, jak państwo słyszycie, ale czynimy wspólnie z wami, bo nie można wprowadzać jakiegoś rozwiązania – i tu jestem zdecydowanym przeciwnikiem – oczywiście w tym zakresie, w tym obszarze, wbrew tym…</u>
          <u xml:id="u-53.2" who="#komentarz">(Głos z sali: Których ma to dotyczyć.)</u>
          <u xml:id="u-53.3" who="#RyszardBrejza">…których ma to dotyczyć.</u>
          <u xml:id="u-53.4" who="#RyszardBrejza">I mam do państwa takie pytanie. Czy po tym, co usłyszeliście dzisiaj, po wysłuchaniu tych wszystkich opinii, zastrzeżeń, obaw – one wszystkie są bardzo cenne, one otwierają nam oczy – podtrzymujecie swoje stanowisko? Albo tak zapytam: jakie stanowisko macie w tej sprawie, w sprawie tej ustawy w tym zakresie, nad jakim dyskutujemy? To po pierwsze.</u>
          <u xml:id="u-53.5" who="#RyszardBrejza">Po drugie, ja tutaj wykazuję się nienależytą wiedzą, ale bardzo ważne jest dla mnie uzyskanie odpowiedzi na pytanie: jak ta inicjatywa w tym kształcie ma się do zapisów ustawy, która obowiązywała do 2008 r.? Pytam, bo usłyszałem tutaj i to zwróciło moją uwagę, że to, co się stało w 2008 r., to był błąd. I wyciągam taki wniosek, może niesłuszny, proszę wybaczyć, że było dobrze, a coś zostało zepsute. To w taki uproszczony sposób powiem państwu tak: to może by przywrócić ten zapis w tej postaci, w jakiej obowiązywał w 2008 r. Tego nie można zrobić, nie da się, jak rozumiem, dlatego pracujemy nad innym rozwiązaniem. Ja wspieram tę inicjatywę, cieszę się, że będziemy kontynuowali prace, jak najbardziej powinniśmy się nad tym pochylić. Dziękuję bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-54">
          <u xml:id="u-54.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">To pytanie muszę do kogoś skierować, kieruję do pani Moniki Myśliwiec. Czy państwo jesteście zainteresowani tym, żeby Senat kontynuował prace, przyjął tę inicjatywę? Oczywiście przy założeniu, że będziemy dalej wprowadzać poprawki, bo przedstawiono tu wiele istotnych uwag.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-55">
          <u xml:id="u-55.0" who="#MonikaMyśliwiec">Jesteśmy całym sercem – bardzo o to prosimy i z góry bardzo dziękujemy – za tym, żeby Senat kontynuował prace i przyjął tę ustawę, bo z doświadczenia wiemy, proszę mi wybaczyć, że tak autorytarnie, ale mogę sobie na to pozwolić po 30 latach pracy w tym zawodzie, że ta ustawa rozwiąże problemy, które pojawiły się po cofnięciu uprawnień emerytalnych dla tancerzy.</u>
          <u xml:id="u-55.1" who="#MonikaMyśliwiec">Chciałabym podkreślić, że to nie jest wprowadzenie uprzywilejowania jakiejś grupy, tylko jest to przywrócenie tego, co funkcjonowało, zostało odebrane bez okresu przejściowego, bez uwzględnienia tego, że już w tym okresie, w którym wprowadzono ustawę, byli zatrudnieni artyści, którym odebrano uprawnienia, które nabyli w momencie podejmowania pracy i powinni je mieć. W związku z tym wszyscy zgodnie uważamy, że jest to absolutnie kluczowa ustawa dla naszego środowiska, i bardzo prosimy, żeby została ona jak najszybciej przyjęta.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-56">
          <u xml:id="u-56.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, ja po głosie pani przewodniczącej zgłoszę wniosek o przyjęcie projektu bez poprawek na tym etapie, bo jest zbyt wiele…</u>
          <u xml:id="u-56.1" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-56.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Ze zgłoszonymi…</u>
          <u xml:id="u-56.3" who="#komentarz">(Głos z sali: Z legislacyjnymi.)</u>
          <u xml:id="u-56.4" who="#KrzysztofKwiatkowski">Z legislacyjnymi, tak, ale pojawiło się wiele nowych głosów. My i tak będziemy zgłaszać poprawki w ramach drugiego czytania z deklaracją, że będziemy chcieli zorganizować ze stroną rządową spotkanie przed posiedzeniem plenarnym Senatu, na którym te sprawy będą omawiane.</u>
          <u xml:id="u-56.5" who="#KrzysztofKwiatkowski">Ostatni zapisany jest pan senator Marek Borowski. Bardzo proszę.</u>
          <u xml:id="u-56.6" who="#komentarz">(Wypowiedzi w tle nagrania)</u>
          <u xml:id="u-56.7" who="#KrzysztofKwiatkowski">Rozumiem, że jeszcze panowie senatorowie z krótkimi wypowiedziami.</u>
          <u xml:id="u-56.8" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-57">
          <u xml:id="u-57.0" who="#MarekBorowski">Tak. Po pierwsze, chciałbym powiedzieć w związku z tą koncepcją, która tu była wyrażana gdzieniegdzie, żeby wrócić do rozwiązań sprzed lat, że poza tym, że nie da się wrócić, to był to po prostu inny system. Był inny system naliczania emerytur i, powiedzmy sobie szczerze, był on bardziej korzystny. Sytuacja demograficzna sprawiła, że reforma, którą wprowadzono, powoduje, że faktycznie, jeśli się nie pracuje dostatecznie długo, będzie się otrzymywało niższą emeryturę. Tak więc do starego systemu nie ma powrotu. Możemy się obracać tylko w tym systemie, o czym tu mówił pan minister, czyli w takim, że naliczone składki dzieli się przez liczbę lat, która pozostaje do dożycia według statystyk, i z tego wychodzi emerytura.</u>
          <u xml:id="u-57.1" who="#MarekBorowski">I rzeczywiście ja pozwoliłem sobie zrobić małe rachunki, bo jest to moją pasją… Dowiedziałem się, ile mniej więcej zarabiają tancerze. W tej chwili pomijam sprawę, czy są na etacie, czy nie na etacie, załóżmy, że są. Tak więc wychodzi, że to jest mniej więcej 80% średniej krajowej, a przy tych 80% średniej i 20 czy 25 latach pracy, zależy od tego, czy mężczyzna, czy kobieta, i dalszym życiu, które w wypadku mężczyzny jest krótsze, a w wypadku kobiety jest dłuższe, a jeszcze tam się średnią liczy, to wychodzi, że ta emerytura wyniosłaby ok. 10% średniej płacy, czyli na dzisiaj ok. 700 zł, i gdyby staż był dostateczny, a zakładam dostateczny, czyli te 20 i 25 lat, to jednak należałaby się najniższa emerytura, która jest trochę wyższa. I teraz tak: czy to dobrze, czy to źle? No dobrze, bo lepiej, żeby coś było, niż nic nie było</u>
          <u xml:id="u-57.2" who="#MarekBorowski">Tyle że wyrażanie tu nadziei, że ta kwota spowoduje napływ chętnych do tego zawodu, wydaje mi się przesadne. W związku z tym ja nie mam pomysłu na to, co zrobić, żeby np. młodzi ludzie i to na dodatek jeszcze Polacy – bo otrzymaliśmy tutaj od pana informacje, jak to wygląda np. u pana, gdzie 42% tancerzy to są cudzoziemcy – chętnie wybierali tę drogę, tę karierę zawodową, wiedząc, że po 25 latach dostaną 1 tysiąc 300 zł emerytury. Tak jak powiadam, lepsze to niż nic, ale nad tym, żeby było więcej chętnych, to trzeba jeszcze będzie popracować niezależnie od tej ustawy, po prostu zwyczajnie się zastanowić, co zrobić, żeby ten zawód nie wymierał. Tyle że to już jest sprawa może też trochę innych komisji i w ogóle szerszej pracy zainteresowanych w tym względzie.</u>
          <u xml:id="u-57.3" who="#MarekBorowski">Ponieważ może się jednak zdarzyć, że nie będzie tego stażu… Tutaj jest takie założenie, że 45 lat dla mężczyzny, a staż do minimalnej emerytury powinien być 25 lat, czyli się zakłada, że jak zacznie w wieku lat 20, to będzie miał ten staż i tę minimalną otrzyma, bo jeśli nie, to będzie ona znacznie niższa. Tak więc być może trzeba jednak tak zmienić te zapisy, żeby ta minimalna emerytura się należała, bo to jest absolutne minimum. W przeciwnym wypadku istnieją poważne obawy, że nawet tej minimalnej nie będzie, bo po prostu nie będzie wymaganego stażu. Tyle. Dziękuję bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-58">
          <u xml:id="u-58.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">W kolejności zgłoszeń.</u>
          <u xml:id="u-58.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Ja tylko delikatnie powiem, że o 10.00 jest jeszcze posiedzenie innej komisji i posiedzenie Konwentu, więc cieplutko proszę…</u>
          <u xml:id="u-58.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Panowie senatorowie Wojciech Skurkiewicz i Jan Hamerski.</u>
          <u xml:id="u-58.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-59">
          <u xml:id="u-59.0" who="#WojciechSkurkiewicz">Panie Przewodniczący! Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-59.1" who="#WojciechSkurkiewicz">W związku z tym, że z panem marszałkiem Grupińskim musimy iść na posiedzenie Konwentu na godzinę 10.00, chciałbym złożyć wniosek formalny, mimo wszystko. Dzisiaj połączone komisje mogą podjąć jedną z 3 decyzji, albo przyjąć ustawę, albo przyjąć ustawę z poprawkami, albo tę ustawę odrzucić.</u>
          <u xml:id="u-59.2" who="#WojciechSkurkiewicz">Ja zgłaszam taki wniosek. W związku z tym, że wszyscy widzimy potrzebę pracy nad tym aktem, nad tą ustawą, chciałbym prosić Wysoką Komisję o to, żebyśmy dali sobie czas, być może do następnego posiedzenia Senatu, do 26 czy 27 lutego, abyśmy jako członkowie poszczególnych komisji, ale również państwo przedstawili w odniesieniu do poszczególnych jednostek redakcyjnych propozycje zmian, być może również ministerstwa przedstawiły propozycje zmian, tym bardziej że ustawa wchodzi w życie według przedstawionego projektu 1 stycznia 2026 r., więc mamy naprawdę jeszcze bardzo dużo czasu na prace nad tą ustawą. Przyjęcie dzisiaj ustawy w takiej formie prowadzi do skierowania jej na posiedzenie plenarne Senatu, gdzie odbędzie się drugie czytanie. Popracujmy nad tymi rozwiązaniami, tak żeby na posiedzeniu plenarnym był dokument może nie idealny, ale już z naniesionymi poprawkami, które poszczególne komisje, poszczególni senatorowie zaproponują do poszczególnych jednostek redakcyjnych.</u>
          <u xml:id="u-59.3" who="#WojciechSkurkiewicz">Dlatego też mój wniosek jest taki, aby ogłosić przerwę w procedowaniu nad tą ustawą do kolejnego posiedzenia Senatu, do 26 czy 27 lutego, a wtedy już z tymi zmianami, które wszyscy przygotujemy, a widzimy, że wszyscy jesteśmy żywo tym zainteresowani, moglibyśmy pracować nad tą ustawą na posiedzeniu plenarnym. To będzie bez zgrzytu, bez nerwów, państwo też przedstawią swoje opinie w formie pisemnej, jak rozumiem, zgłoszą je do pana przewodniczącego Kwiatkowskiego i wtedy będziemy mogli usiąść i merytorycznie nad tym pracować. Bardzo państwa o to proszę, bo to jest rzeczywiście bardzo delikatna, bardzo wrażliwa materia. Tym bardziej że niektóre ministerstwa są nie do końca zadowolone z prac nad tą ustawą i przedstawiają stanowisko negatywne. Tak więc myślę, że tutaj nic na siłę, a lepiej, żebyśmy w spokoju pracowali nad tym ważnym aktem.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-60">
          <u xml:id="u-60.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Mamy wniosek, ja go oczywiście poddam pod głosowanie. Był głos za takim wnioskiem. Czy jest jakiś głos przeciw, zgodnie z regulaminem? Czy ktoś…</u>
          <u xml:id="u-60.1" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-60.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Tak jest, czyli mamy, Szanowni Państwo… Ja już zamknąłem listę. Ostatni zapisany jest pan senator Hamerski.</u>
          <u xml:id="u-60.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-61">
          <u xml:id="u-61.0" who="#JanHamerski">Moje pytanie powinno być skierowane do przedstawicieli Ministerstwa Finansów, których nie ma na sali. O ile wiem, opinia Ministerstwa Finansów na temat tego projektu jest negatywna. Chciałbym usłyszeć, dlaczego tak jest, skoro moja przedmówczyni wspomniała, że koszt tych zmian zamykałby się w kwocie 7 milionów zł rocznie, a więc faktycznie w skali budżetu to są żadne pieniądze. Dobrze byłoby znać stanowisko Ministerstwa Finansów, chciałbym wiedzieć, czym ono było umotywowane. Dziękuję bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-62">
          <u xml:id="u-62.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Jeszcze stanowisko ministerstwa kultury jako podsumowanie obiecałem pani minister.</u>
          <u xml:id="u-62.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Bardzo proszę.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-63">
          <u xml:id="u-63.0" who="#HannaWróblewska">Szanowni Państwo, bardzo dziękuję, po pierwsze, za tę inicjatywę, po drugie, za tę debatę. My jako ministerstwo kultury wspieramy państwa w procedowaniu tej ustawy. Dziękuję bardzo.</u>
        </div>
        <div xml:id="div-64">
          <u xml:id="u-64.0" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo!</u>
          <u xml:id="u-64.1" who="#KrzysztofKwiatkowski">Mam następującą propozycję, trochę godzącą wszystkie racje. Zapytam, czy państwo przewodniczący też na to wyrażą zgodę. To jest też uprawnienie prowadzących obrady.</u>
          <u xml:id="u-64.2" who="#KrzysztofKwiatkowski">Chciałbym zaproponować przerwę, ale od razu z jasno określoną datą. Chcielibyśmy zorganizować w tym tygodniu lub w przyszłym tygodniu spotkanie, bo byłaby przerwa i połączone posiedzenie 3 komisji odbyłoby się przed kolejnym posiedzeniem Senatu, żeby rzeczywiście w ciągu 2 tygodni zakończyć pracę na etapie komisji przed wysłaniem projektu na posiedzenie plenarne, a później pani marszałek oczywiście w porozumieniu z Konwentem zdecyduje, kiedy to się znajdzie w porządku.</u>
          <u xml:id="u-64.3" who="#KrzysztofKwiatkowski">Czy państwo przewodniczący wyrażają na to zgodę? Dziękuję.</u>
          <u xml:id="u-64.4" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowni Państwo, chciałbym bardzo ciepło i serdecznie podziękować. Macie naszą deklarację, że w ciągu 2 tygodni chcemy zakończyć te prace, że nie odkładamy tego ad Kalendas Graecas, tylko z determinacją prowadzimy to dalej. A ja za chwilę podejdę do państwa ministrów, chciałbym, abyśmy od razu określili datę spotkania, i będę prosił panią senator Biedę jako przedstawiciela wnioskodawców, żebyśmy tę datę uzgodnili.</u>
          <u xml:id="u-64.5" who="#komentarz">(Senator Wojciech Skurkiewicz: Aby minister finansów przedstawił…)</u>
          <u xml:id="u-64.6" who="#KrzysztofKwiatkowski">Szanowny Panie Senatorze, będzie stanowisko strony rządowej, możemy także zaprosić ministra obrony narodowej…</u>
          <u xml:id="u-64.7" who="#komentarz">(Wypowiedź poza mikrofonem)</u>
          <u xml:id="u-64.8" who="#KrzysztofKwiatkowski">No, bądźmy poważni, każdy zna przepisy prawa, będzie przedstawiony projekt, gwarantuję panu.</u>
          <u xml:id="u-64.9" who="#KrzysztofKwiatkowski">Dziękuję bardzo państwu.</u>
          <u xml:id="u-64.10" who="#KrzysztofKwiatkowski">Zamykamy wspólne posiedzenie 3 komisji.</u>
          <u xml:id="u-64.11" who="#komentarz">(Koniec posiedzenia o godzinie 9 minut 54)</u>
          <u xml:id="u-64.12" who="#KrzysztofKwiatkowski" />
        </div>
      </body>
    </text>
  </TEI>
</teiCorpus>