text_structure.xml 19.4 KB

Edit Raw Blame History

<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <xi:include href="PPC_header.xml"/>
  <TEI>
    <xi:include href="header.xml"/>
    <text>
      <body>
        <p xml:id="div-1">Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na zapytanie posła Stanisława Andrzeja Gorczycy z dnia 27 sierpnia 2007 r. w sprawie możliwości zaistnienia nieprawidłowości w postępowaniu upadłościowym Zakładów Mięsnych ˝Elmeat˝ SA, prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Elblągu, co stanowiło m.in. przedmiot postępowania 4 Ds 7/05 Prokuratury Rejonowej w Elblągu, uprzejmie informuję, że w wyniku przeprowadzonego w Prokuraturze Apelacyjnej w Gdańsku badania akt wymienionej sprawy poczyniono następujące ustalenia.</p>
        <p xml:id="div-2">Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane zawiadomieniem Państwowej Inspekcji Pracy - Okręgowego Inspektoratu Pracy w Olsztynie, Oddziału w Elblągu z dnia 3 lutego 2005 r. o popełnieniu przestępstwa, polegającego na uporczywym łamaniu praw pracowników zatrudnionych w zakładach ˝Elmeat˝ SA w Elblągu przez członków zarządu poprzez niewypłacanie pracownikom należnych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Następnie, 29 marca 2005 r. NSZZ ˝Solidarność˝ Zarząd Regionu Elbląg zawiadomił o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 218 K.k. oraz z art. 284 K.k. przez osoby wchodzące w skład Zarządu ˝Elmeat˝ SA, polegającego na uporczywym naruszaniu praw pracowniczych przez niewypłacanie należnego wynagrodzenia, składek na ubezpieczenie społeczne pracowników spółki oraz na przywłaszczeniu należących do pracowników, a potrącanych z wynagrodzeń, środków pieniężnych przeznaczonych na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz pracownicze.</p>
        <p xml:id="div-3">W dniu 27 kwietnia 2005 r. doniesienie o przestępstwie skierowała również Ewa Moroz, była prezes Zarządu ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu, wskazując, że zarząd spółki nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku złożenia wniosku o upadłość spółki w latach 2001-2002. Okoliczność ta, zdaniem wyżej wymienionej, spowodowała dalsze narastanie i wzrost zobowiązań wobec pracowników i wierzycieli. Ponadto Ewa Moroz podniosła, iż utworzono nową spółkę, która zajmowała się sprzedażą wyprodukowanych wyrobów, podczas gdy kosztami produkcji i zatrudnienia pracowników obciążano spółkę ˝Elmeat˝ SA.</p>
        <p xml:id="div-4">W dniu 19 lipca 2005 r. do Prokuratury Rejonowej w Elblągu wpłynęło również pismo posła na Sejm RP - Danuty Hojarskiej, wskazujące na konieczność wyjaśnienia, czy utworzenie spółki z o.o. na bazie majątku spółki akcyjnej nie stanowi naruszenia przepisu art. 301 K.k.</p>
        <p xml:id="div-5">W toku postępowania ustalono, iż Zakłady Mięsne ˝Elmeat˝ SA zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego 12 lutego 2002 r. Spółka zajmowała się produkcją i przetwórstwem mięsa, produkcją konserw oraz przetworów mięsnych, a także działalnością usługową związaną z wytwarzaniem mięsa oraz sprzedażą hurtową i detaliczną swoich wyrobów. W 2001 r. postanowiono sprzedać ziemię pod zakładem przy ul. Żeromskiego i wybudować nowy zakład na ul. Mazurskiej, co spowodowało problemy finansowe spółki. Konsekwencją tego było powstanie zobowiązań wobec pracowników i innych wierzycieli oraz nieodprowadzanie, bądź nieterminowe odprowadzanie składek na rzecz ZUS i PZU. Państwowa Inspekcja Pracy - Okręgowy Inspektorat Pracy w Olsztynie, Oddział w Elblągu w okresie od sierpnia 2003 r. do września 2004 r. przeprowadziła 6 kontroli w zakresie oceny przestrzegania przepisów dotyczących wypłat wynagrodzenia za pracę oraz innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Po kontroli wydano 7 nakazów płatniczych, 3 upomnienia, a także skierowano 4 wnioski do sądu grodzkiego o ukaranie prezesów zakładu.</p>
        <p xml:id="div-6">Kolejne kontrole PIP miały miejsce 16-17 czerwca 2005 r. oraz 10 grudnia 2005 r. i stwierdziły, że pracownicy otrzymują wynagrodzenie w postaci tygodniówek po 200-300 zł, natomiast osobom, z którymi rozwiązano stosunek pracy, nie płacono żadnych świadczeń. W stosunku do tej grupy osób świadczenia były egzekwowane jedynie w wyniku toczącego się postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika. Wszelkie wypłacane pracownikom kwoty księgowano na zaległości z poprzednich miesięcy, co skutkowało tym, że pracodawca nadal zalegał z wypłatą aktualnych wynagrodzeń, jak również z płatnościami wobec ZUS i PZU. Zaległości wobec ZUS za okres od czerwca do listopada 2004 r. wynosiły odpowiednio: składki na ubezpieczenie społeczne - 246 351,33 zł, na ubezpieczenie zdrowotne - 50 071,74 zł, na FP i FGŚP - 20 996,07 zł. Od grudnia 2004 r. płatnik nie składał dokumentów rozliczeniowych. Wobec PZU zakład zaprzestał regularnego przekazywania składek w lipcu 2001 r., jednakże wypłacało ono świadczenia z uwagi na dobro pracowników. Na skutek działań PZU uregulowano płatności jedynie do lipca 2002 r., odnośnie do pozostałej części zobowiązań w sierpniu 2004 r. zawarto ugodę i rozłożono zaległości na raty. Wobec nierealizowania przez zarząd spółki porozumienia, dnia 31 stycznia 2005 r. umowa została rozwiązana. Pracownicy, chcąc mieć w dalszym ciągu ochronę ubezpieczeniową, rozpoczęli kontynuacje ubezpieczenia indywidualnego.</p>
        <p xml:id="div-7">Zakłady Mięsne ˝Elmeat˝ SA wykazywały, że na koniec 2002 r. było ubezpieczonych 124 pracowników, na koniec 2000 r. - 88, w 2004 r. - 52, a na koniec 2005 r. - 45 pracowników. PZU nie dysponowało imiennym wykazem ubezpieczonych osób, ponieważ w trakcie ubezpieczenia stosowano procedurę uproszczoną, polegającą na tym, że zakład pracy przesyłał do PZU miesięczne rozliczenie składek za całą grupę, a w momencie zdarzenia potwierdzał, czy i kiedy za daną osobę przekazywał składkę.</p>
        <p xml:id="div-8">W dniu 16 września 2005 r. Sąd Rejonowy w Elblągu ogłosił upadłość Zakładów Mięsnych ˝Elmeat˝ SA, w której w marcu 2005 r. została utworzona przez A. Kłyka i M. Zientarę spółka z o.o. ˝Elmeat Handel i Finanse˝. Prezesem zarządu został A. Kłyk. Spółka zajmowała się produkcją i sprzedażą wyrobów mięsnych oraz sprzedażą innych produktów spożywczych. Spółka współpracowała z ZM ˝Elmeat˝ SA w ten sposób, iż wydzierżawiała od zakładów mięsnych pomieszczenia i zlecała tymże zakładom przerób zakupionych półtusz. Ponadto zakupiła od ZM ˝Elmeat˝ SA środki transportu.</p>
        <p xml:id="div-9">Postanowieniem z 29 grudnia Prokurator Rejonowy w Elblągu umorzył śledztwo w sprawie:</p>
        <p xml:id="div-10">1) uporczywego naruszania praw pracowników Zakładów Mięsnych ˝Elmeat˝ SA w Elblągu w okresie od lipca 2003 r. do marca 2005r. w Elblągu, poprzez nieterminową i ratalną wypłatę wynagrodzeń za pracę, niewypłacanie ekwiwalentów za niewykorzystany urlop, odszkodowań, nagród jubileuszowych oraz odpraw w łącznej kwocie 684 629,33 zł, a także uporczywego naruszania praw pracowników z tytułu ubezpieczeń społecznych poprzez nieterminowe odprowadzanie bądź nieodprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, na fundusz pracy i FGŚP potrącanych z wynagrodzeń pracowników w łącznej kwocie 505 511,89 zł oraz poprzez nieterminowe odprowadzanie lub nieodprowadzanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w łącznej kwocie 87 500 zł na szkodę pracowników ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu, PZU Życie SA w Elblągu i ZUS w Elblągu - tj. o przestępstwo z art. 218 § 1 K.k. w zb. z art. 284 § 1 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k., wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k.;</p>
        <p xml:id="div-11">2) niezgłoszenia w okresie od 2001 r. do 2004 r. w Elblągu wniosku o upadłość Zakładów Mięsnych ˝Elmeat˝ SA w Elblągu, pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki, działając na jej szkodę - tj. o przestępstwo z art. 586 K.s.h., wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k.;</p>
        <p xml:id="div-12">3) utworzenia w dniu 15 marca 2005 r. w Elblągu przez Andrzeja Kłyka i Magdalenę Zientarę nowej jednostki gospodarczej w postaci spółki z o.o. ˝Elmeat Handel i Finanse˝ i przeniesienia na nią składników majątku ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu w postaci środków transportu w celu udaremnienia lub ograniczenia zaspokojenia należności wierzycieli ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu - tj. o przestępstwo z art. 301 § 1 K.k., wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k.</p>
        <p xml:id="div-13">W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia prokurator wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza zeznania przesłuchanych świadków, dokumentacja finansowa spółki oraz opinia biegłego rewidenta, wskazuje na to, iż członkowie Zarządu ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu swoim działaniem nie wyczerpali znamiona przestępstw z art. 218 § 1 K.k. w zb. z art. 284 § 1, art. 586 K.s.h. i art. 301 § 1 K.k. Prokurator podniósł, iż niewątpliwie w okresie od lipca 2003 r. do marca 2005 r. dochodziło do naruszania praw pracowników zakładów mięsnych poprzez niewypłacanie bądź nieterminowe wypłacanie wynagrodzeń za pracę, ekwiwalentów za urlopy, odszkodowań, nagród jubileuszowych, odpraw, a także składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, emerytalne i rentowe. Nie nosiło ono jednak cech uporczywości, a stanowiło następstwo trudnej sytuacji finansowej firmy. Jak wynika z opinii biegłego, miały na tę sytuację wpływ zarówno czynniki wewnętrzne, jak i zewnętrzne, od spółki niezależne. Okoliczności te spowodowały, że firma nie była w stanie regulować na bieżąco zobowiązań wobec pracowników i pozostałych wierzycieli, w tym ZUS i PZU. W każdym momencie poprawy sytuacji finansowej podejmowano działania mające na celu spłatę zaległości, w pierwszej kolejności wobec pracowników i zobowiązania z tytułu podatków i ubezpieczeń. Pozwalało to na przestrzeni lat 2001-2002 na znaczny spadek zobowiązań z tego tytułu.</p>
        <p xml:id="div-14">Prokurator podniósł, iż Zarząd ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu z własnej inicjatywy podejmował również szereg działań mających na celu zaspokojenie wierzycieli. Między innymi występowano z propozycją zawarcia układów, podpisania ugody, rozkładania płatności na raty, dokonywano zaliczkowych wypłat wynagrodzeń, wprowadzano różne niepieniężne formy wypłaty wynagrodzeń, np. talony.</p>
        <p xml:id="div-15">Należy podkreślić, że gdy spółka borykała się z problemami finansowymi, członkom zarządu również nie wypłacano w pełni należnych im wynagrodzeń. Jednocześnie prokurator podkreślił, iż brak jest przesłanek wskazujących, aby składki, które potrącano pracownikom z wynagrodzeń na rzecz ZUS i PZU, zostały przywłaszczone przez członków zarządu ZM. Jak wynika z zeznań kadrowej ZM ˝Elmeat˝ SA M. Górki i biegłego rewidenta M. Czirsona, składki na rzecz ZUS i PZU były potrącane jedynie w dokumentacji księgowej. W istocie spółka nie dysponowała przedmiotowymi pieniędzmi z uwagi na problemy finansowe. Zgodnie z wymogami formalnymi wynagrodzenie dla pracowników i potrącane składki musiały być naliczone co miesiąc, mimo iż faktycznie zakłady nie posiadały środków na ich wypłatę.</p>
        <p xml:id="div-16">Okoliczności te w sposób jednoznaczny wskazują na brak uporczywości w naruszaniu praw pracowniczych, a zatem postępowanie w tym zakresie umorzono na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k. - wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.</p>
        <p xml:id="div-17">Odnosząc się do kwestii niezgłoszenia przez zarząd wniosku o upadłość ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu, prokurator podniósł, iż biegły w swojej opinii jednoznacznie stwierdził, że na podstawie sprawozdań finansowych na dzień 31 grudnia 2001 r. i 31 grudnia 2004 r. zachodziły przesłanki do podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie akcjonariuszy co do dalszego istnienia spółki. Przesłuchania członków zarządu, akcjonariuszy oraz pracowników księgowości, a zwłaszcza treść opinii biegłego rewidenta, wskazują, iż ZM ˝Elmeat˝ SA w Elblągu podejmowały szereg czynności, aby nie doprowadzić do ujemnych wyników swojej działalności, m.in. zwiększono kapitał podstawowy, przeniesiono produkcję do nowo wybudowanego zakładu przy ul. Mazurskiej, dążono do pozyskania inwestora strategicznego. Niestety, nie wszystkie działania zakończyły się wynikiem pozytywnym. Pojawił się bowiem szereg trudności niezależnych od spółki, których niejednokrotnie nie można było przewidzieć. Niemniej okoliczności te, a zwłaszcza fakt zobowiązania się akcjonariuszy do znacznego dofinansowania spółki, pozwalały zasadnie przypuszczać, iż poprawi się jej sytuacja finansowa, a tym samym uzasadniały brak działań w przedmiocie zgłoszenia wniosku o upadłość.</p>
        <p xml:id="div-18">W tym stanie rzeczy postępowanie w zakresie niezgłoszenia wniosku o upadłość umorzono na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k., wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.</p>
        <p xml:id="div-19">W toku śledztwa dokonano również analizy materiału dowodowego pod kątem popełnienia przestępstwa z art. 301 § 1 K.k. Ustalono, że w dniu 15 marca 2005 r. została utworzona sp. z o.o. ˝Elmeat Handel i Finanse˝, która wydzierżawiła pomieszczenia, a także zakupiła środki transportu od Zakładów Mięsnych ˝Elmeat˝ SA. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, a zwłaszcza opinii biegłego rewidenta, jednoznacznie wynika, że spółka ta nie powstała na bazie majątku ZM ˝Elmeat˝ SA, ponieważ jej kapitał w wysokości 50 000 zł został objęty przez osoby fizyczne. Biegły stwierdził, że pomiędzy spółkami nie istnieją powiązania kapitałowe, zaś spółka ˝Elmeat Handel i Finanse˝ korzysta z majątku spółki ˝Elmeat˝ SA na podstawie umowy najmu i dzierżawy.</p>
        <p xml:id="div-20">W tym stanie rzeczy działania te nie wypełniały znamion przestępstwa z art. 301 § 1 K.k. i postępowanie umorzono na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k., wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Postanowienie to jest prawomocne.</p>
        <p xml:id="div-21">Powyższą decyzję merytoryczną należało uznać za zasadną. W toku postępowania zebrano kompletny materiał dowodowy. Utrwalono niezbędne dowody osobowe w postaci zeznań pracowników, prezesów zarządów i jego członków, członków rad nadzorczych, księgowych i innych pracowników. Pozyskano dokumenty firmowe oraz uzyskano opinię biegłego z zakresu księgowości.</p>
        <p xml:id="div-22">Poczynione w sprawie ustalenia wykazały, iż członkowie Zarządu ZM ˝Elmeat˝ SA swoim działaniem nie wyczerpali znamion przestępstwa określonego w art. 218 § 1 K.k. w zb. z art. 284 § 1 K.k.</p>
        <p xml:id="div-23">Podkreślenia wymaga to, że przestępstwo z art. 218 K.k. ma charakter umyślny i z uwagi na szczególne określenie czynności wykonywanych możliwe jest jego popełnienie wyłącznie z zamiarem bezpośrednim. Zamiar ten z istoty mieści się w sformułowaniu ˝złośliwie˝ lub ˝uporczywie˝. Zwroty te wskazują na motywację sprawcy, sprowadzają się do chęci wyrządzenia danej osobie krzywdy, nieprzyjemności, poniżenia. Złośliwość naruszenia praw pracowniczych zachodzi wówczas, gdy określone działania, sprzeczne z interesem pracownika, nie mają racjonalnego wytłumaczenia, dokonywane są z rażącym naruszeniem zasady równości, wynikają z negatywnych emocji osoby podejmującej i uprzedzeń. Pojęcie uporczywości zawiera zarówno wielokrotność uchylania się od wykonania powinności, jak i świadomość niweczenia tym możliwości osiągnięcia stanu założonego przez prawo. Śledztwo wykazało jednoznacznie, iż nie można zarzucić członkom umyślności postępowania. Podejmowali bowiem próby poprawy istniejącej sytuacji, a w razie pozyskania jakichkolwiek środków finansowych, w pierwszej kolejności regulowali należności pracownicze.</p>
        <p xml:id="div-24">Brak jest również podstaw do twierdzenia, iż członkowie zarządu przywłaszczyli składki, które potrącono pracownikom z wynagrodzeń na rzecz ZUS i PZU.</p>
        <p xml:id="div-25">Potrącenie składek zostało bowiem odnotowane jedynie w dokumentacji księgowej. W rzeczywistości spółka nie dysponowała żadnymi środkami pieniężnymi, w tym również na odprowadzenie niniejszych składek.</p>
        <p xml:id="div-26">Odnosząc się do przestępstwa z art. 586 K.s.h., stwierdzić należy, iż podstawą odpowiedzialności z tego przepisu jest trwałe zaprzestanie płacenia długu przez podmiot gospodarczy.</p>
        <p xml:id="div-27">Oznacza to, że dłużnik nie tylko nie płaci długów, ale także nie będzie tego czynił w przyszłości z powodu braku niezbędnych środków. Oceny tej dokonuje się na podstawie aktualnej sytuacji dłużnika, jeżeli dłużnik nie płaci długów, ale rozporządza środkami pieniężnymi w ten sposób, że przeznacza je na nakłady inwestycyjne mające na celu podjęcie określonej działalności produkcyjnej, które w stosunkowo krótkim czasie ma przynieść zyski, to wówczas nie można zakładać, że zaprzestanie płacenia długów ma charakter trwały, ale przeciwnie - jest to stan przejściowy, wyłączający ogłoszenie upadłości.</p>
        <p xml:id="div-28">Podnieść należy, iż taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślił to również biegły z zakresu księgowości w wydanej opinii.</p>
        <p xml:id="div-29">Analizując natomiast znamiona przestępstwa z art. 301 § 1 K.k., trzeba wskazać, iż zachowanie sprawcy tego czynu polega na tworzeniu na podstawie przepisów nowej jednostki gospodarczej i przenoszeniu na nią składników starego majątku. Znamię czynności wykonawczej w tym typie czynu zabronionego ma charakter złożony, wskazujący na 2 etapy czynności sprawcy - dłużnika; utworzenie jednostki gospodarczej oraz przeniesienie na nią składników majątku.</p>
        <p xml:id="div-30">Pozyskany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał również, by zaistniało przestępstwo z art. 301 § 1 K.k. Zakłady Mięsne ˝Elmeat˝ SA i ˝Elmeat Handel i Finanse˝ to dwa odrębne podmioty gospodarcze, nie konkurujące, lecz współpracujące ze sobą. Spółka ˝Elmeat Handel i Finanse˝ powstała w oparciu o własny kapitał, korzysta jedynie z pomieszczeń i sprzętu zakładów mięsnych na podstawie umowy dzierżawy. Cel utworzenia nowej jednostki gospodarczej polegający na udaremnieniu lub ograniczeniu zaspokojenia wierzycieli nie został wykazany.</p>
        <p xml:id="div-31">Wobec przedstawionych wyżej okoliczności, brak jest podstaw do podjęcia w tej sprawie postępowania w trybie art. 327 § 1 K.p.k., a zatem pozostałe wnioski wskazane w zapytaniu posła Stanisława Andrzeja Gorczycy należało uznać za bezprzedmiotowe.</p>
        <p xml:id="div-32">Z poważaniem</p>
        <p xml:id="div-33">Zastępca prokuratora generalnego</p>
        <p xml:id="div-34">Dariusz Barski</p>
        <p xml:id="div-35">Warszawa, dnia 30 października 2007 r.</p>
      </body>
    </text>
  </TEI>
</teiCorpus>