text_structure.xml 12.6 KB

Edit Raw Blame History

<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <xi:include href="PPC_header.xml"/>
  <TEI>
    <xi:include href="header.xml"/>
    <text>
      <body>
        <p xml:id="div-1">Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma Pana Marszałka z dnia 8 grudnia 2006 r., nr SPS-024-1998/06, przy którym przesłane zostało zapytanie poselskie Pana Posła Arnolda Masina w sprawie wyposażenia samochodów w alkomaty, uprzejmie przedstawiam co następuje.</p>
        <p xml:id="div-2">Na wstępie należy podkreślić wagę problemu dużej liczby osób nietrzeźwych kierujących pojazdami mechanicznymi. Każdą inicjatywę zmierzającą do ograniczenia liczby wypadków drogowych oraz zwalczania zjawiska kierowania pojazdami mechanicznymi po spożyciu alkoholu należy uznać za cenną i wartą szczegółowego rozpatrzenia.</p>
        <p xml:id="div-3">Propozycja Posła Arnolda Masina zmierzająca do tego, żeby każdy pojazd mechaniczny był wyposażony w podręczny alkomat osobisty, wydaje się jednak zbyt daleko idąca, a wprowadzenie takiego rozwiązania może nie spełnić intencji pomysłodawcy.</p>
        <p xml:id="div-4">Obowiązkowe wyposażenie pojazdów w alkomaty niewątpliwie mogłoby przyczynić się do ograniczenia sygnalizowanego w zapytaniu poselskim zjawiska ˝wsiadania za kierownicę˝ w dniu następnym po spożyciu alkoholu. Istotnie, jak wykazał autor zapytania, część kierowców mylnie uważa, że dla wyeliminowania alkoholu z organizmu wystarcza kilkugodzinny sen i pomimo pozostawania pod jego wpływem kieruje pojazdem. Tymczasem szybkość spalania alkoholu w organizmie człowieka jest cechą ściśle osobniczą, a duża dawka wypitego alkoholu zawsze utrzymuje się w organizmie przez wiele godzin od spożycia i niejednokrotnie przespana noc nie jest wystarczająca do jego całkowitego usunięcia.</p>
        <p xml:id="div-5">Należy jednak wyraźnie podkreślić, że dostępne na rynku alkomaty osobiste wskazują jedynie wartości przybliżone, a ich wskazania w żadnym wypadku nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu karnym.</p>
        <p xml:id="div-6">Ponadto należy wskazać, iż odmiennie od zawartych w zapytaniu twierdzeń alkomaty dające wyniki zbliżone do urządzeń atestowanych kosztują ok. 400-500 zł. Urządzenia tańsze - jak podano w zapytaniu, w cenie ok. 100 zł - są wysoce niedokładne i opieranie się na ich wskazaniach mogłoby w sposób niezamierzony doprowadzić wręcz do nasilenia zjawiska kierowania pojazdami po spożyciu alkoholu. A zatem jedynym miarodajnym badaniem - z uwagi na jego skutki dowodowe i konsekwencje prawnokarne (o czym niżej) - jest użycie alkomatu atestowanego, którego wartość wynosi ok. kilku tysięcy złotych.</p>
        <p xml:id="div-7">W praktyce może zatem dochodzić do sytuacji, że podczas kontroli drogowej kierowca w sposób nieuprawniony (lub wręcz celowo) będzie powoływał się na badanie własnym alkomatem, oczekując, iż będzie to miało wpływ na odstąpienie od czynności służbowych lub na łagodniejsze traktowanie przez wymiar sprawiedliwości.</p>
        <p xml:id="div-8">Nie można także pominąć faktu, iż z reguły nie wsiada się do samochodu po spożyciu alkoholu przez dłuższy czas od jego wydalenia z organizmu.</p>
        <p xml:id="div-9">Masowe używanie alkomatów może natomiast doprowadzić do swoistego wyścigu z czasem i zjawiska kierowania pojazdami bezpośrednio po wytrzeźwieniu, jednak w stanie ograniczonych możliwości psychomotorycznych, który nie pozwala na bezpieczne prowadzenie pojazdu.</p>
        <p xml:id="div-10">Kolejna wątpliwość dotycząca skuteczności zaproponowanego przez Posła rozwiązania związana jest z tym, iż każda osoba w sytuacji jakichkolwiek wątpliwości może zwrócić się do Policji o przebadanie na okoliczność zdolności do prowadzenia pojazdu, jak również może dobrowolnie zakupić alkomat do własnego użytku. Wprowadzanie obligatoryjności posiadania takich urządzeń w pojazdach mechanicznych, jak się wydaje, nie będzie miało odbicia w spadku liczby sprawców czynów polegających na prowadzeniu pojazdu pod wpływem alkoholu.</p>
        <p xml:id="div-11">Podkreślić należy, iż wprowadzenie obowiązku wyposażenia samochodów w alkomat, z jednoczesnym pozostawieniem kwestii jego użycia (jak to wynika z zapytania) do uznania kierowcy, w powiązaniu z zasadą wynikającą z art. 74 § 1 Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którą oskarżony nie ma obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść, pozostawałoby praktycznie bez znaczenia dla postępowania karnego.</p>
        <p xml:id="div-12">Z kolei przypadki prowadzenia przez sprawców pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości bez świadomości tego stanu należą do rzadkości i spowodowane są głównie przyczynami zdrowotnymi (powolny metabolizm, zmiany chorobowe).</p>
        <p xml:id="div-13">Wprowadzenie przedmiotowego obowiązku dla wyeliminowania tych sporadycznych przypadków wydaje się nieuzasadnione, zwłaszcza iż alkomaty osobiste znajdują się w sprzedaży i nie ma przeszkód, aby kierowcy, którzy nie są w stanie ocenić swojej trzeźwości (np. z powodów chorobowych), mogli się w nie zaopatrzyć.</p>
        <p xml:id="div-14">Ponadto należy podnieść, iż przepisy art. 178a K.k. penalizują prowadzenie pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego nie tylko w ruchu lądowym, ale także wodnym i powietrznym. Co więcej, § 2 tegoż przepisu przewiduje karalność prowadzenia w takim stanie innego pojazdu na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania.</p>
        <p xml:id="div-15">Konsekwencją podjęcia działań zgodnie z propozycją poselską byłaby konieczność wprowadzania obowiązku wyposażenia w podręczny alkomat osobisty nie tylko samochodów, ale również np. samolotów, motorówek czy rowerów i zobligowanie prowadzących te pojazdy do przeprowadzania kontroli wydychanego powietrza oraz uregulowanie szeregu innych kwestii, m.in. dotyczących atestu urządzeń, rejestrowania zapisów czy określenia organów uprawnionych do ich kontroli.</p>
        <p xml:id="div-16">Słuszny wydaje się natomiast pomysł obowiązkowego wyposażenia w alkomaty samochodów służących do przewozu osób, w tym w szczególności dzieci. Istotnie bowiem pasażerowie zaniepokojeni zachowaniem kierowcy mogliby również prosić kierowcę o użycie alkomatu. Odmowa jego użycia niewątpliwie wiązałaby się z celowością wezwania Policji w celu zbadania stanu trzeźwości kierowcy. Jednakże należy mieć na uwadze, iż samo użycie alkomatu z przyczyn wskazanych wyżej nie przesądzałoby o trzeźwości kierowcy (kierowca może np. posiadać alkomat celowo uszkodzony bądź niesprawny). Musiałyby zatem powstać normy wprowadzające odpowiedni reżim kontroli sprawności tychże urządzeń.</p>
        <p xml:id="div-17">W zapytaniu czytamy między innymi: ˝Obecnie dla pijanych kierowców najcięższa kara to utrata prawa jazdy i kolegium˝. Stwierdzenie to nie odpowiada obowiązującemu stanowi prawnemu.</p>
        <p xml:id="div-18">Wskazać bowiem należy, iż przepisy obowiązujące prawa karnego wyróżniają dwa rodzaje pozostawania pod wpływem alkoholu: w stanie po użyciu alkoholu (gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2% do 0,5% alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3) oraz w stanie nietrzeźwości (gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do przekraczającego tę wartość lub zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość). Rozróżnienie tych stanów ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny prawnej i kwalifikacji czynu zabronionego (czy jest to wykroczenie, czy też dany czyn stanowi przestępstwo określone w Kodeksie karnym) oraz przewidzianych za niego sankcji.</p>
        <p xml:id="div-19">Zgodnie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń ˝Kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 50 złotych˝. W przypadku popełnienia tego wykroczenia obligatoryjnie orzeka się, zgodnie z art. 87 § 3 K.w., środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Ponadto, zgodnie z art. 96 § 1 pkt 3 K.w., penalizowane jest grzywną także zachowanie właściciela, posiadacza, użytkownika lub prowadzącego pojazd polegające na dopuszczeniu do prowadzenia pojazdu na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania osoby, która znajduje się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka.</p>
        <p xml:id="div-20">Natomiast w drugim przypadku, gdy kierujący pojazdem znajduje się w stanie nietrzeźwości, stanowi to występek i takie zachowanie wypełnia znamiona czynu określonego w art. 178a § 1 K.k., który stanowi iż ˝Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2˝. Podobnie jak w przypadku wskazanego wyżej wykroczenia, na mocy art. 42 § 2 K.k. obligatoryjnie orzeka się zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów mechanicznych określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.</p>
        <p xml:id="div-21">Należy również wyraźnie wskazać, iż organami właściwymi w sprawach orzekania ww. kar i środków karnych są sądy powszechne, a nie, jak to stwierdzono w zapytaniu, kolegia do spraw wykroczeń, bowiem te organy uległy likwidacji na mocy ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (DzU nr 106, poz. 1149, z późn. zm.). Sprawy, które były przedmiotem postępowania przed kolegiami, zostały przekazane do rozpatrywania sądom powszechnym.</p>
        <p xml:id="div-22">Autor zapytania poselskiego postuluje, aby jazda po pijanemu traktowana była jako przestępstwo świadome. Podnieść należy, iż przestępstwa określone w art. 178a K.k. mogą być popełnione tylko umyślnie, i to zarówno z zamiarem bezpośrednim, jak i ewentualnym. Odpowiedzialność na podstawie tegoż przepisu ponoszona jest zarówno przez sprawcę, który prowadził pojazd mechaniczny, wiedząc o tym, że znajduje się w stanie nietrzeźwości, jak i przez sprawcę, który przewidywał, że w wyniku upływu czasu alkohol nie uległ jeszcze wydaleniu i na to się godził.</p>
        <p xml:id="div-23">Dostrzegając w pełni problem, jaki stanowią pijani kierowcy, należy wyraźnie podkreślić, iż trwająca obecnie reforma kodyfikacji karnych odnosi się również do problemu poruszanego w zapytaniu poselskim. I tak:</p>
        <p xml:id="div-24">1) w odniesieniu do nowelizacji Kodeksu wykroczeń zaproponowano zmianę art. 87 § 1 K.w. poprzez podniesienie dolnej granicy grzywny z 50 zł do 2000 zł,</p>
        <p xml:id="div-25">2) w ramach reformy Kodeksu karnego przewiduje się dodanie do art. 178a przepisu wprowadzającego obligatoryjne orzekanie przez sąd przepadku pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę czynu określonego w § 1 (prowadzącego pojazd mechaniczny i znajdującego się w stanie nietrzeźwości). Dodatkowo przewiduje się dodanie do Kodeksu karnego nowego art. 178b, który będzie nakładał na sąd obowiązek orzekania publikacji wizerunku sprawcy w sytuacji skazania za przestępstwo z art. 178a § 1.</p>
        <p xml:id="div-26">W związku ze wskazanymi kierunkami zmian prawa karnego, zmierzającymi do zaostrzenia sankcji karnych w stosunku do pijanych kierowców, sądzić należy, iż możliwe będzie, poprzez wprowadzenie tych zmian, osiągnięcie znacznej redukcji liczby tej grupy osób prowadzących pojazdy i tym samym uzyskanie widocznej poprawy bezpieczeństwa na naszych drogach. Reasumując, podzielam motywy propozycji przedstawionej w zapytaniu poselskim, dotyczącej obowiązkowej instalacji alkomatów w każdym pojeździe, i doceniam troskę o poprawę bezpieczeństwa, jednakże z powyższych przyczyn wyrażam pogląd o niecelowości realizacji tej koncepcji.</p>
        <p xml:id="div-27">Z wyrazami szacunku</p>
        <p xml:id="div-28">Podsekretarz stanu</p>
        <p xml:id="div-29">Andrzej Duda</p>
        <p xml:id="div-30">Warszawa, dnia 2 stycznia 2007 r.</p>
      </body>
    </text>
  </TEI>
</teiCorpus>